--- title: 'Rabacja galicyjska (1846) - powstanie chłopskie' url: 'https://c-pi.org/blog/rabacja-galicyjska-1846-powstanie-chlopske-w-zaborze-austriackim' markdown: 'https://c-pi.org/blog/rabacja-galicyjska-1846-powstanie-chlopske-w-zaborze-austriackim.md' date: '2026-07-17' description: 'Rabacja galicyjska (1846) to krwawe powstanie chłopskie w zaborze austriackim, skierowane przeciwko polskiej szlachcie.' taxonomy: category: - blog tag: - 'Rabacja galicyjska' - 'powstanie chłopskie' - Galicja - 'zabór austriacki' - 'Jakub Szela' - 'historia Polski' - pańszczyzna --- ![Rzeź galicyjska 1846 roku, obraz Jana Nepomucena Lewickiego](https://c-pi.org/images/1/c/d/e/f/1cdefef7b055e7e867bdbd17aed87ce44a5d2a05-rabacja-galicyjska-1846-powstanie-chlopske-w-zab-1.webp) Rzeź galicyjska 1846 roku, obraz Jana Nepomucena Lewickiego. Fot. Jan Nepomuk Lewicki, Public domain / Wikimedia Commons XIX wiek · 1846 r. · Polska # [Rabacja galicyjska (1846) - powstanie chłopskie](https://c-pi.org/blog/rabacja-galicyjska-1846-powstanie-chlopske-w-zaborze-austriackim) Rabacja galicyjska (1846) to krwawe powstanie chłopskie w zaborze austriackim, skierowane przeciwko polskiej szlachcie. 17 lipca 2026 (akt. 20.10.2026)Tekst: [AI, sprawdzony automatycznie](https://c-pi.org/o-stronie#metodologia)13 min czytania[Jak sprawdzamy fakty](https://c-pi.org/jak-weryfikujemy-tresci) W skrócie - Rabacja galicyjska w 1846 roku była krwawym powstaniem chłopskim w Galicji, skierowanym przeciwko polskiej szlachcie, które zniweczyło plany powstania narodowego. - Głównymi przyczynami były skrajne ubóstwo chłopów, ucisk pańszczyźniany oraz instrumentalne wykorzystanie konfliktu przez władze austriackie. - Wydarzenia te doprowadziły do zdziesiątkowania szlachty, zniszczenia dworów i przyspieszyły zniesienie pańszczyzny w 1848 roku. - Najbardziej znanym przywódcą chłopów był Jakub Szela, a centrum wydarzeń był rejon Tarnowa. W 1846 roku w Galicji, będącej prowincją Cesarstwa Austriackiego, doszło do tragicznego konfliktu społecznego. Podczas gdy polska szlachta przygotowywała powstanie narodowe, chłopi, obciążeni systemem pańszczyźnianym, podjęli własne działania. Wydarzenia te, znane jako rabacja galicyjska, trwały od 19 lutego do marca 1846 roku i doprowadziły do krwawych starć, w których zginęli inicjatorzy szlacheckiego zrywu, co na zawsze zmieniło oblicze regionu. NajważniejszeRabacja galicyjska to nie tylko lokalny konflikt, ale także symboliczny moment w historii Polski, ukazujący tragiczne konsekwencje głębokich podziałów społecznych i braku porozumienia między warstwami. Karta wydarzeniadane: Wikidata i źródła artykułu Data19.02.1846 MiejsceKrólestwo Galicji i Lodomerii (Cesarstwo Austrii) StronySzlachta · Cesarstwo Austrii ## Kluczowe fakty - **Kiedy?** Rabacja galicyjska trwała od **19 lutego do marca 1846 roku**, choć pierwsze napady miały miejsce już 18 lutego. - **Gdzie?** Głównym obszarem objętym powstaniem były ziemie wokół **Tarnowa** w Królestwie Galicji i Lodomerii, będącej częścią zaboru austriackiego. - **Kto?** Głównymi uczestnikami byli **chłopi** (często określający się jako Mazurzy, polskojęzyczni katolicy), **szlachta polska** (właściciele dworów i ziemian) oraz **Cesarstwo Austrii**, które instrumentalnie wykorzystało konflikt. Najbardziej znanym przywódcą chłopów był **Jakub Szela**. - **Wynik?** Powstanie chłopskie doprowadziło do zdziesiątkowania polskiej szlachty, zniszczenia setek dworów i stłumienia planowanego powstania krakowskiego. Władze austriackie wykorzystały sytuację do umocnienia swojej pozycji, a Wolne Miasto Kraków zostało włączone do Królestwa Galicji i Lodomerii. Wydarzenia te przyspieszyły zniesienie pańszczyzny w Galicji w 1848 roku. ## Tło i przyczyny Aby zrozumieć, dlaczego doszło do tak krwawych wydarzeń, musimy cofnąć się do realiów Galicji w połowie XIX wieku. Była to największa, najbardziej zaludniona i jednocześnie najbiedniejsza prowincja Cesarstwa Austriackiego, pogardliwie nazywana w Wiedniu „Halbasien” (Pół-Azja). Ubóstwo Galicji było przysłowiowe - nazywano ją „Golicją i Głodomerią”, co było grą słów z oficjalnej nazwy (Galicja i Lodomeria) oraz słów „goły” i „głodny”. Mimo że Galicja była oficjalnie prowincją, austriaccy urzędnicy traktowali ją jako projekt, który w nowszej historiografii bywa interpretowany jako kolonialny, wymagający „ucywilizowania”, i nigdy nie była postrzegana jako integralna część Austrii właściwej. **Napięcia społeczne i ucisk feudalny**Główną przyczyną narastających konfliktów były głębokie podziały społeczne i ekonomiczne. Chłopi, stanowiący dominującą warstwę społeczeństwa wiejskiego, byli poddani bezwzględnemu systemowi feudalnemu, którego centralnym elementem była **pańszczyzna** - przymusowa praca na rzecz właściciela ziemskiego. Obowiązujące prawo, choć formalnie ograniczało możliwość bicia chłopów do uwięzienia, było często ignorowane przez szlachtę i urzędników dworskich. Chłosta nierzadko kończyła się śmiercią, a jej skutki zależały od siły i sadyzmu bijącego. Chłopi zmuszani byli do odrabiania pańszczyzny na gruntach dominikalnych, sięgającej nawet trzech dni w tygodniu. Dodatkowo, chłopi podlegali jurysdykcji pańskiej w większości spraw, a jedynie w najcięższych mogli odwoływać się do sądów państwowych. Ciążyły na nich liczne powinności i ograniczenia, w tym bariery uniemożliwiające opuszczenie wsi. Przykładem takiego traktowania był **Jakub Szela**, który sam doświadczył uwięzienia i odmrożeń po tym, jak zmuszono go do stania na mrozie w kajdanach. Niedawne słabe zbiory dodatkowo pogłębiły niezadowolenie i niepokoje wśród chłopstwa galicyjskiego, doprowadzając do skrajnego ubóstwa i frustracji. **Szlachta i jej przywileje**W dawnej Rzeczypospolitej szlachta stanowiła kilka procent ludności i cieszyła się szerokimi przywilejami politycznymi. Pod rządami Austrii utraciła wprawdzie dawne prawa publiczne, ale zachowała własność ziemską, władzę dominialną nad wsią i prawo do pańszczyzny - dla chłopa „pan” pozostawał więc przede wszystkim symbolem ucisku. Wśród polskiej szlachty, zwłaszcza tej patriotycznie nastawionej, narastały plany ogólnonarodowego powstania przeciwko zaborcom. W autonomicznym Wolnym Mieście Krakowie polscy intelektualiści i szlachta przygotowywali się do zrywu, który miał na celu ponowne ustanowienie zjednoczonego i niepodległego kraju. Podobne powstanie planowano w Wielkim Księstwie Poznańskim, ale 12 lutego 1846 roku pruska policja aresztowała jego wyznaczonego wodza, **Ludwika Mierosławskiego**. Powstanie krakowskie, które miało być iskrą dla szerszego zrywu, rozpoczęło się w nocy z **20 na 21 lutego 1846 roku**; 22 lutego Rząd Narodowy z **Janem Tyssowskim** ogłosił manifest wzywający do walki i zapowiadający uwłaszczenie chłopów, a wśród najbardziej radykalnych przywódców był **Edward Dembowski**. **Rola władz austriackich i mit dobrego cesarza**Władze austriackie, świadome napięć społecznych i planów powstańczych szlachty, postanowiły wykorzystać niezadowolenie chłopów do własnych celów. Historycy, tacy jak Olga A. Narkiewicz i Hans Henning Hahn, zgodnie podkreślają, że władze austriackie wykorzystały niezadowolenie chłopów do stłumienia powstania szlacheckiego, choć stopień bezpośredniego podsycania buntu przez Austriaków jest w nowszej historiografii dyskutowany. Paul Robert Magocsi i inni autorzy pisali, że „większość współczesnych potępiła władze austriackie za ich perfidne wykorzystanie chłopstwa do celów kontrrewolucyjnych”. Austriaccy urzędnicy, w tym starosta tarnowski **Joseph Breinl von Wallerstein**, aktywnie zachęcali chłopów do buntu. Wśród chłopów galicyjskich istniał silny **mit dobrego cesarza**, opiekuna chłopów, co potwierdza etnolog Michał Rauszer. Pamięć o cesarzowej [Marii Teresie](https://c-pi.org/blog/reformy-edukacyjne-marii-teresy-oswiecenie-w-austrii) i jej synu Józefie II Habsburgu, który wprowadził reformy korzystne dla chłopów (jak ograniczenie pańszczyzny do trzech dni w tygodniu), była żywa. Chłopi, widząc przygotowania szlachty do zbrojnego wystąpienia, którego cele nie były dla nich jasne, zaczęli wierzyć w celowo rozpuszczane przez Austriaków plotki, że szlachta planuje ich wybicie. To przekonanie, w połączeniu z mitem cesarza jako ich obrońcy, pchnęło ich do działania. **Obalenie mitu o obietnicach austriackich**Kwestia austriackich obietnic i nagród jest sporna. **Nie zachowały się dowody**, że chłopom obiecano zniesienie pańszczyzny w zamian za pomoc w tłumieniu powstania. W polskiej tradycji utrwaliło się natomiast przekonanie, że urzędy cyrkułowe płaciły za dostarczanych „buntowników”, żywych lub martwych - według wielu relacji takie nagrody rzeczywiście wypłacano, choć skala tego procederu pozostaje przedmiotem dyskusji. Chłopi nie tyle działali z lojalności wobec Austriaków, ile buntowali się przeciwko uciskającemu systemowi feudalnemu, którego przedstawicielami była polska szlachta. Jak zauważył Eric Hobsbawm, ironią było to, że chłopi skierowali swój gniew przeciwko rewolucjonistom, których ideały obejmowały również poprawę ich sytuacji. ![Grób ofiar rabacji galicyjskiej 1846 roku](https://c-pi.org/user/pages/blog/rabacja-galicyjska-1846-powstanie-chlopske-w-zaborze-austriackim/rabacja-galicyjska-1846-powstanie-chlopske-w-zab-2.webp)*Grób ofiar rabacji galicyjskiej 1846 roku. Fot. Topory, CC BY-SA 4.0 / Wikimedia Commons* W liczbachGalicja była najbiedniejszą prowincją monarchii Habsburgów - nie bez powodu nazywano ją „Golicją i Głodomerią”. ## Przebieg wydarzeń **Rabacja galicyjska** rozpoczęła się **19 lutego 1846 roku**, choć pierwsze napady na dwory miały miejsce już dzień wcześniej, **18 lutego**. Głównym obszarem, którego dotyczyło powstanie, były ziemie wokół **Tarnowa** w Królestwie Galicji i Lodomerii. Wydarzenia te miały charakter **antyszlachecki i antypańszczyźniany**, będąc brutalnym buntem przeciwko uciskowi feudalnemu. **Skala przemocy i zniszczeń**W ciągu zaledwie kilku dni, w drugiej połowie lutego i marca 1846 roku, zbrojne gromady chłopów zrabowały i zniszczyły ponad **500 dworów** w cyrkułach tarnowskim, bocheńskim, sądeckim, wielickim i jasielskim. W samym regionie Tarnowa zniszczeniu uległo około **90% dworów**. Chłopi oblegali również mniejsze miasta, takie jak Limanowa i Grybów. Liczba ofiar jest przedmiotem sporu historyków. Niektóre szacunki mówią o około **1000 zabitych szlachciców** i zniszczeniu około 500 dworów. Inne szacunki podają od **1200 do 3000 ofiar**, głównie ziemian, urzędników dworskich i rządowych. Andrzej Jezierski zauważa, że większość ofiar nie była szlachtą (którą szacuje na około 200), lecz ich bezpośrednimi pracownikami. Większość ofiar nie miała bezpośredniego związku z polskimi powstańcami, poza przynależnością do tej samej klasy społecznej. Robert Bideleux i Ian Jeffries podają, że „ponad dwa tysiące osób straciło życie po obu stronach”. Chłopi mordowali, często w bardzo okrutny sposób, co przyczyniło się do określania tych wydarzeń mianem „rzezi”. Bandy chłopskie atakowały również mniejsze oddziały powstańcze zmierzające do Krakowa. W okolicach Jasła buntowi chłopskiemu przeciwko właścicielom wsi Smarżowa - Boguszom - przewodził **Jakub Szela**, który wkrótce objął kontrolę nad większym terytorium. Oddziały Antoniego Korygi zrabowały szereg posiadłości między Bogoniowicami a Grybowem. **Wykorzystanie chłopów przez Austriaków**Władze austriackie, jak już wspomniano, celowo podsycały niezadowolenie chłopów. Starosta tarnowski **Joseph Breinl von Wallerstein** aktywnie zachęcał chłopów do buntu, oferując pomoc Jakubowi Szeli. W Galicji krążyła plotka, że cesarz zniósł Dziesięć Przykazań, co chłopi zinterpretowali jako pozwolenie na działania przeciwko szlachcie. To przekonanie, w połączeniu z głęboką nienawiścią do pańszczyzny, napędzało ich brutalność. Chłopi odegrali kluczową rolę w stłumieniu powstania krakowskiego. Pomogli armii austriackiej pokonać powstańców w **bitwie pod Gdowem**. Co ciekawe, jak ustalił i podkreślał profesor Stefan Kieniewicz, mimo skali wydarzeń, ani jeden Żyd nie padł ofiarą rabacji. Nie atakowano również Niemców. Nieliczną część ofiar stanowili księża, którzy, choć nie cieszyli się posłuchem ze strony chłopstwa, byli potrzebni dla utrzymania kultu kościelnego. **Narodowość chłopów**Kwestia narodowości chłopów jest złożona. Wiele źródeł opisuje ich jako Polaków. Hans Henning Hahn zauważa, że chłopi w regionie objętym powstaniem nie byli Rusinami, lecz „polskojęzycznymi katolikami”. Inni historycy wskazują, że chłopi mieli słabą tożsamość narodową i uważali się za Mazurów. Jeden z chłopów pod koniec I wojny światowej stwierdził: „Starsi chłopi nazywali siebie Mazurami, a swoją mowę mazurską... Ja sam nie wiedziałem, że jestem Polakiem, dopóki nie zacząłem czytać książek i gazet, i przypuszczam, że inni wieśniacy w podobny sposób uświadomili sobie przynależność narodową”. Paul Robert Magocsi preferuje określenie „chłopi galicyjscy”. Tomasz Kamusella sugeruje, że chłopi i szlachta mogli być interpretowani jako różne grupy etniczne, co mogłoby wyjaśniać wydarzenia jako akt czystki etnicznej. Hahn z kolei zauważa, że „austriacka biurokracja odegrała dwuznaczną rolę, która do dziś nie została w pełni wyjaśniona”. **Stłumienie powstania**Ostatecznie, gdy powstanie krakowskie zostało stłumione, a chłopi przestali być potrzebni Austriakom, wojska austriackie przywróciły spokój. Relacje na temat pacyfikacji są różne. Bideleux i Jeffries wskazują, że została ona „brutalnie stłumiona przez wojska austriackie”. Jezierski wspomina o stosowaniu chłosty przez władze. Agnieszka Barbara Nance opisuje aresztowania i wygnanie chłopów antyaustriackich w Chochołowie. Magocsi i inni zauważają, że chłopi zostali ukarani poprzez zmuszenie ich do wznowienia obowiązków feudalnych. Ich przywódcę, **Jakuba Szelę**, władze odsunęły z Galicji: w 1848 roku przesiedlono go na Bukowinę, gdzie otrzymał gospodarstwo (według części przekazów został też wcześniej odznaczony). Warto również wspomnieć o roli ruchu trzeźwości. Krwawe wystąpienia chłopskie miały miejsce przede wszystkim na obszarze, gdzie rozwinął się masowy ruch trzeźwości, propagowany przez Kościół katolicki, który w ciągu roku przyniósł spadek spożycia alkoholu do kilku procent wcześniejszej wielkości. Prawdopodobnie brak możliwości „utopienia” chłopskich krzywd w alkoholu jest przez część badaczy uważany za przyczynę nasilenia drastyczności buntu. Ofiary rabacji galicyjskiej spoczywają głównie na cmentarzu komunalnym przy ul. Orackiej w Bochni, w Rozdziele i na Starym Cmentarzu w Tarnowie. Część ofiar z okolic Tarnowa została pochowana w masowych grobach poza miastem, gdzie później powstał Stary Cmentarz w Tarnowie. ## Skutki i znaczenie Rabacja galicyjska, choć krwawa i brutalna, miała dalekosiężne skutki dla Galicji, Cesarstwa Austriackiego i całej Polski. Była to lekcja, której echa odbijały się przez dziesięciolecia. **Zniesienie pańszczyzny i reformy społeczne**Chłopski bunt zadał poważny cios panującemu systemowi feudalnemu w Galicji. Nawet konserwatyści uznali, że dalsze utrzymywanie pańszczyzny staje się niebezpieczne dla ziemian i szlachty. Masakra szlachty w 1846 roku przyczyniła się do przyspieszenia uwłaszczenia chłopów w Galicji, które w **kwietniu 1848 roku** ogłosił gubernator Franz Stadion - w ten sposób władze uprzedziły szlachtę, która sama przygotowywała się do zniesienia pańszczyzny. To wydarzenie miało ogromne znaczenie dla poprawy warunków życia chłopstwa i modernizacji rolnictwa. **Konsekwencje polityczne**Pośrednio rabacja jest przez część badaczy wskazywana jako jeden z czynników, które przyczyniły się do upadku rządów **Klemensa Metternicha**, długoletniego kanclerza Austrii, którego polityka konserwatywna i reakcyjna była symbolem epoki. Wydarzenia galicyjskie, choć początkowo uznane w Wiedniu za dowód lojalności ludów Cesarstwa wobec Habsburgów, zaskoczyły władze austriackie, które nie przewidziały wybuchu **[Wiosny Ludów](https://c-pi.org/blog/wiosna-ludow-fala-rewolucji-w-europie) w 1848 roku**. Rabacja wpłynęła również na wydanie **ukazu carskiego w 1846 roku** w Królestwie Polskim. Na mocy tego ukazu zniesiono tzw. daremszczyzny (dodatkowe, nieuregulowane prawnie obowiązki chłopów) i zakazano rugowania chłopów z gospodarstw o powierzchni ponad 3 mórg ziemi. Był to ruch mający na celu uspokojenie nastrojów chłopskich i zapobieżenie podobnym wystąpieniom na terenach [zaboru rosyjskiego](https://c-pi.org/blog/zabory-rosyjskie-polityka-rusyfikacji). **Lekcja dla polskiej szlachty i ruchu niepodległościowego**Dla polskiej szlachty i reformatorów rabacja była bolesną lekcją. Uświadomiła im, że bez edukacji i reform społecznych nie można oczekiwać poparcia chłopów dla sprawy niepodległej Polski. Klasowe podziały okazały się potężniejszą siłą niż idea narodowa. Pamięć o rabacji umacniała ostrożność galicyjskich konserwatystów, a później środowiska **stańczyków**, którzy w lojalności wobec Habsburgów widzieli gwarancję porządku. Nie pozostała także bez wpływu na **Aleksandra Wielopolskiego**, który w głośnym „Liście szlachcica polskiego do księcia Metternicha” (1846) oskarżył Austrię o podburzenie chłopów i opowiedział się za porozumieniem z Rosją. **Zmiany terytorialne**Po stłumieniu powstania, 16 listopada 1846 roku, **Wolne Miasto Kraków** zostało zniesione i włączone do Królestwa Galicji i Lodomerii, tracąc swoją symboliczną niezależność. **Długotrwałe konsekwencje społeczne i gospodarcze**Zniszczenie upraw podczas działań wojennych było - obok zarazy ziemniaczanej - jedną z przyczyn **głodu w 1847 roku**, co dodatkowo pogorszyło i tak już trudną sytuację chłopów. Rabacja galicyjska pozostawiła trwały ślad w pamięci zbiorowej, stając się symbolem głębokich podziałów klasowych i narodowych. **Rabacja w kulturze i historiografii**Masakra szlachty w 1846 roku stała się historyczną pamięcią, która nawiedzała sztukę. Stanisław Wyspiański w swoim dramacie **„Wesele”** ukazał niemożność współpracy chłopów ze szlachtą, dopóki nie zostanie wyjaśniona sprawa „krwawych zapustów”. Chłopi w dramacie nie kryją, że coś podobnego mogłoby się powtórzyć, a Dziad pamięta rabację. Szlachta natomiast udaje, że o niej zapomniała, choć w rzeczywistości wciąż tkwi ona w ich pamięci, co symbolizuje wypowiedź Pana Młodego: „Myśmy wszystko zapomnieli... Mego dziadka piłą rżnęli”. Wydarzenia te zostały również opisane w opowiadaniach „Der Kreisphysikus” i „Jacob Szela” Marie von Ebner-Eschenbach. Bruno Jasieński stworzył poemat **„Słowo o Jakubie Szeli”**, a współczesny pisarz Radek Rak otrzymał Nagrodę Literacką „Nike” w 2020 roku za powieść **„Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli”**. ![Rabacja chłopska 1846. Obraz Jana Lorenowicza. Muzeum w Dołędze](https://c-pi.org/user/pages/blog/rabacja-galicyjska-1846-powstanie-chlopske-w-zaborze-austriackim/rabacja-galicyjska-1846-powstanie-chlopske-w-zab-3.webp)*Fot. Pesell, CC BY-SA 4.0 / Wikimedia Commons* UwagaWładze austriackie wykorzystały konflikt między chłopami a szlachtą do stłumienia polskiego powstania - urzędnicy cyrkułowi zachęcali chłopów do wystąpień, a cesarz pozostawał w ich oczach opiekunem przeciw „panom”. ## Oś czasu - **1845:** Julian Goslar i Edward Dembowski działają wśród chłopów, przygotowując ich do powstania. Stany Galicyjskie odrzucają program zniesienia poddaństwa. - **18 lutego 1846:** Pierwsze napady chłopów na dwory w Galicji. - **19 lutego 1846:** Oficjalne rozpoczęcie rabacji galicyjskiej. - **12 lutego 1846:** Aresztowanie Ludwika Mierosławskiego w Poznaniu. - **20/21 lutego 1846:** Wybuch powstania krakowskiego; 22 lutego manifest Rządu Narodowego. - **26 lutego 1846:** Klęska powstańców pod Gdowem. - **27 lutego 1846:** Śmierć Edwarda Dembowskiego w Podgórzu. - **Luty-Marzec 1846:** Rabacja galicyjska trwa, chłopi niszczą dwory i mordują szlachtę. - **Czerwiec 1846:** Ukaz carski w Królestwie Polskim (zakaz rugowania chłopów, zniesienie daremszczyzn). - **16 listopada 1846:** Wolne Miasto Kraków zostaje włączone do Galicji. - **1847:** Głód w Galicji. - **Kwiecień 1848:** Zniesienie pańszczyzny w Galicji. - **1848-1849:** Wiosna Ludów w Cesarstwie Austriackim. ## Najczęściej zadawane pytania - **Czym była rabacja galicyjska?**Rabacja galicyjska, znana również jako rzeź galicyjska, była powstaniem chłopskim w Galicji Austriackiej w 1846 roku, trwającym od 19 lutego do marca i skierowanym przeciwko polskiej szlachcie i systemowi pańszczyźnianemu. - **Dlaczego chłopi wystąpili przeciwko szlachcie?**Chłopi buntowali się przeciwko wielowiekowemu uciskowi feudalnemu, pańszczyźnie i złemu traktowaniu przez szlachtę. Ich niezadowolenie było dodatkowo podsycane przez słabe zbiory i plotki rozpuszczane przez władze austriackie, które celowo wykorzystały te nastroje do stłumienia polskiego powstania niepodległościowego. - **Czy władze austriackie obiecywały chłopom wolność lub zapłatę za udział w rabacji?**Nie zachowały się dowody, że władze obiecywały chłopom zniesienie pańszczyzny. Urzędnicy cyrkułowi, zwłaszcza w Tarnowie, zachęcali jednak chłopów do chwytania „buntowników” i według wielu relacji wypłacali nagrody za dostarczonych powstańców, żywych lub martwych. Skala tych praktyk jest sporna, ale nie ulega wątpliwości, że Austria wykorzystała niezadowolenie chłopów do stłumienia powstania. - **Jakie były główne skutki rabacji galicyjskiej?**Główne skutki to zdziesiątkowanie polskiej szlachty, zniszczenie setek dworów, stłumienie powstania krakowskiego, włączenie Wolnego Miasta Krakowa do Królestwa Galicji i Lodomerii, a przede wszystkim przyspieszenie zniesienia pańszczyzny w Galicji w 1848 roku. Wydarzenie to stało się również ważną lekcją dla polskiego ruchu niepodległościowego. - **Kto był najbardziej znanym przywódcą chłopów podczas rabacji?**Najbardziej znanym przywódcą chłopów podczas rabacji galicyjskiej był **Jakub Szela**, który przewodził buntowi w okolicach Jasła i objął kontrolę nad większym terytorium. ## Podsumowanie Rabacja galicyjska (1846) to jedno z najbardziej tragicznych i złożonych wydarzeń w historii Polski pod zaborami. Było to krwawe powstanie chłopskie, które ujawniło głębokie podziały społeczne i brak zaufania chłopów do szlacheckich haseł niepodległościowych. Wykorzystane przez władze austriackie, zniweczyło powstanie krakowskie, przyniosło śmierć ponad tysiąca osób i zniszczenie setek dworów, a zarazem przyspieszyło zniesienie pańszczyzny w 1848 roku. Dla kolejnych pokoleń - od Wielopolskiego po Wyspiańskiego - „krwawe zapusty” 1846 roku stały się przestrogą, że bez rozwiązania kwestii chłopskiej nie ma mowy o wspólnej sprawie narodowej. ## Sprawdź się Krótki test wiedzy z tego artykułu - kliknij odpowiedź, którą uważasz za poprawną. 1\. W którym roku miała miejsce rabacja galicyjska? 2\. Kto był najbardziej znanym przywódcą chłopów podczas rabacji galicyjskiej? 3\. Które miasto było głównym obszarem objętym rabacją galicyjską? 4\. Co było główną przyczyną narastających konfliktów społecznych w Galicji w połowie XIX wieku? Bibliografia- [*Rabacja galicyjska*](https://pl.wikipedia.org/wiki/Rabacja_galicyjska), Wikipedia (wersja polska). - [*Galician peasant uprising of 1846*](https://en.wikipedia.org/wiki/Galician_peasant_uprising_of_1846), Wikipedia (wersja angielska). - Agnieszka Barbara Nance, *Literary and Cultural Images of a Nation Without a State: The Case of Nineteenth-Century Poland*, 2008. - Olga A. Narkiewicz, *The Green Flag: Polish Populist Politics, 1867-1970*, 1976. - Robert Bideleux, *A History of Eastern Europe: Crisis and Change*, 2007. - Paul Robert Magocsi, *A History of East Central Europe: The lands of partitioned Poland, 1795-1918*, 1974. - Andrzej Jezierski, *Historia Gospodarcza Polski*, 2003. - Paul Robert Magocsi, *A History of East Central Europe: The lands of partitioned Poland, 1795-1918*, 1974. Dalsza lektura- *Rok 1846 w Krakowie i Galicji: odniesienia, interpretacje, pamięć*, red. Tomasz Kargol, Kraków 2016. - Marian Janiga, *Rzeź galicyjska*, Kraków 2003. - Karol Antoniewicz, *Wspomnienia misyjne z roku 1846: refleksje jezuity po rabacji galicyjskiej*, Kraków 2024. [Galicja](https://c-pi.org/blog/tag:Galicja#body-wrapper) [zabór austriacki](https://c-pi.org/blog/tag:zab%C3%B3r%20austriacki#body-wrapper) [historia Polski](https://c-pi.org/blog/tag:historia%20Polski#body-wrapper) Ostatnia aktualizacja: 20.10.2026 · [Zgłoś sprostowanie](mailto:kontakt@c-pi.org?subject=Sprostowanie%3A%20Rabacja%20galicyjska%20%281846%29%20-%20powstanie%20ch%C5%82opskie) · [Jak weryfikujemy treści](https://c-pi.org/jak-weryfikujemy-tresci) · Udostępnij: [Facebook](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fc-pi.org%2Fblog%2Frabacja-galicyjska-1846-powstanie-chlopske-w-zaborze-austriackim) [X](https://twitter.com/intent/tweet?url=https%3A%2F%2Fc-pi.org%2Fblog%2Frabacja-galicyjska-1846-powstanie-chlopske-w-zaborze-austriackim&text=Rabacja%20galicyjska%20%281846%29%20-%20powstanie%20ch%C5%82opskie) Więcej z: [XIX wiek](https://c-pi.org/os-czasu#xix-wiek) [Powstania narodowe](https://c-pi.org/tematy#powstania-narodowe) [Polska](https://c-pi.org/mapa#rabacja-galicyjska-1846-powstanie-chlopske-w-zaborze-austriackim "Pokaż na mapie") --- ## Navigation - Parent: [Blog](https://c-pi.org/blog.md) - Previous: [Dynastia Romanowów - 300 lat panowania](https://c-pi.org/blog/dynastia-romanowow-300-lat-panowania-w-rosji.md) - Next: [Wiosna Ludów - fala rewolucji w Europie](https://c-pi.org/blog/wiosna-ludow-fala-rewolucji-w-europie.md)