--- title: 'Wojna prusko-austriacka - hegemonia Prus' url: 'https://c-pi.org/blog/wojna-prusko-austriacka-hegemonia-prus-w-niemczech-1866' markdown: 'https://c-pi.org/blog/wojna-prusko-austriacka-hegemonia-prus-w-niemczech-1866.md' date: '2026-09-01' description: 'Wojna prusko-austriacka w 1866 roku przesądziła o dominacji Prus w państwach niemieckich, torując drogę do zjednoczenia Niemiec.' taxonomy: category: - blog tag: - 'wojna prusko-austriacka' - 'Otto von Bismarck' - 'zjednoczenie Niemiec' - 'historia Niemiec' - Prusy - Austria - 'Helmuth von Moltke' - 'Wilhelm I' - 'bitwa pod Sadową' - 'Związek Północnoniemiecki' --- ![Król Prus Wilhelm I, Bismarck i generał Moltke obserwują bitwę pod Sadową, największą bitwę okrążającą w historii wojen.](https://c-pi.org/images/3/1/0/e/2/310e2d1251a90cc973997c103baaa98fa1f8989b-wojna-prusko-austriacka-hegemonia-prus-w-niemcze-1.webp) Król Prus Wilhelm I, Bismarck i generał Moltke obserwują bitwę pod Sadową, największą bitwę okrążającą w historii wojen. Fot. Przypisywany Georg Bleibtreu, Public domain / Wikimedia Commons XIX wiek · 1866 r. · Niemcy # [Wojna prusko-austriacka - hegemonia Prus](https://c-pi.org/blog/wojna-prusko-austriacka-hegemonia-prus-w-niemczech-1866) Wojna prusko-austriacka w 1866 roku przesądziła o dominacji Prus w państwach niemieckich, torując drogę do zjednoczenia Niemiec. 1 września 2026 (akt. 14.10.2026)Tekst: [AI, sprawdzony automatycznie](https://c-pi.org/o-stronie#metodologia)12 min czytania[Jak sprawdzamy fakty](https://c-pi.org/jak-weryfikujemy-tresci) W skrócie - Wojna prusko-austriacka w 1866 roku była kluczowym konfliktem, który przesądził o dominacji Prus w państwach niemieckich. - Prusy, pod przywództwem Ottona von Bismarcka, pokonały Austrię, co doprowadziło do rozwiązania Związku Niemieckiego i utworzenia Związku Północnoniemieckiego. - Konflikt zakończył wielowiekową rywalizację między Austrią a Prusami o hegemonię w Europie Środkowej, torując drogę do zjednoczenia Niemiec. - Wojna miała dalekosiężne konsekwencje dla całego kontynentu, zmieniając układ sił i mapę polityczną Europy. W 1866 roku Europa Środkowa stała się areną konfliktu, który na zawsze zmienił układ sił w państwach niemieckich. Wojna prusko-austriacka, choć krótka, była decydującym starciem w długiej rywalizacji o dominację, a jej wynik przesądził o przyszłym kształcie Niemiec i miał dalekosiężne konsekwencje dla całego kontynentu. To właśnie wtedy Prusy, pod wodzą charyzmatycznego Ottona von Bismarcka, udowodniły swoją militarną i polityczną przewagę, torując drogę do [zjednoczenia Niemiec](https://c-pi.org/blog/zjednoczenie-niemiec-bismarck). Warto wiedziećZrozumienie tła historycznego, w tym rozwiązania Świętego Cesarstwa Rzymskiego i utworzenia Związku Niemieckiego, jest kluczowe do pełnego zrozumienia przyczyn wojny prusko-austriackiej. Karta wydarzeniadane: Wikidata i źródła artykułu Data15.06.1866 MiejsceCzechy CzęśćZjednoczenie Niemiec w latach 1866–1871 ## Kluczowe fakty - **Kiedy?** Wojna toczyła się w 1866 roku, od 15 czerwca do 23 sierpnia. - **Gdzie?** Główne działania wojenne miały miejsce w Czechach, a także na terenach państw niemieckich, takich jak Hanower, Saksonia i Elektorat Hesji. - **Kto?** Głównymi stronami konfliktu było Cesarstwo Austriackie oraz Królestwo Prus. Prusy wspierały Królestwo Włoch i niektóre państwa Związku Niemieckiego, natomiast po stronie Austrii stanęły Saksonia, Hanower, Bawaria i inne państwa związkowe. Kluczowymi postaciami byli Otto von Bismarck (premier Prus), Wilhelm I (król Prus) oraz generał Helmuth von Moltke (szef sztabu pruskiego). - **Wynik?** Zwycięstwo Prus i ich sojuszników. Wojna doprowadziła do rozwiązania Związku Niemieckiego, wycofania się Austrii z polityki niemieckiej i utworzenia Związku Północnoniemieckiego pod przewodnictwem Prus. Włochy zaanektowały Wenecję. NajważniejszeWojna prusko-austriacka trwała zaledwie od 15 czerwca do 23 sierpnia 1866 roku, ale jej skutki były monumentalne dla przyszłości Niemiec. ## Tło i przyczyny Przez wiele stuleci Europa Środkowa była mozaiką setek małych i średnich państw, formalnie wchodzących w skład **Świętego Cesarstwa Rzymskiego**, ale w praktyce cieszących się dużą niezależnością. Od 1440 do 1806 roku (z krótką przerwą) cesarstwem rządzili Habsburgowie, dynastia panująca w Austrii. Jednak w 1806 roku, w obliczu zagrożenia napoleońskiego, **Franciszek II** zniósł urząd cesarza rzymskiego, pozbawiając się formalnej władzy nad większością niemieckojęzycznej Europy. Po klęsce Napoleona, w 1815 roku, państwa niemieckie zostały zreorganizowane w luźną konfederację - **Związek Niemiecki** - pod nominalnym przywództwem Austrii. Od tego momentu rozpoczęła się narastająca rywalizacja między dwoma mocarstwami niemieckimi: tradycyjnie dominującą Austrią a rosnącymi w siłę Prusami. Prusy, z dynamicznie rozwijającym się przemysłem (Nadrenia i Śląsk były jednymi z największych okręgów przemysłowych w Europie), stopniowo zyskiwały przewagę gospodarczą. Od 1834 roku większość państw niemieckich łączył **Niemiecki Związek Celny**, zorganizowany przez Prusy bez udziału Austrii, co dodatkowo wzmacniało wpływy Berlina i stanowiło przeciwwagę dla Wiednia. Rywalizacja o hegemonię w Niemczech była widoczna już wcześniej. W 1850 roku niemal doszło do wojny między Prusami a Austrią o przywództwo Berlina w **Unii Erfurckiej**, choć wtedy Prusy ostatecznie ustąpiły. Sytuacja zmieniła się, gdy w 1862 roku premierem Prus został **Otto von Bismarck**. Ten charyzmatyczny polityk otwarcie kwestionował dominację austriacką i konsekwentnie dążył do zjednoczenia Niemiec pod przewodnictwem Prus. Bismarck, który słynął z powiedzenia, że wielkie kwestie rozstrzyga się "krwią i żelazem", a nie "przemówieniami i uchwałami większości", rozpoczął reformy i modernizację armii pruskiej, której strategicznym dowódcą był **Helmuth von Moltke**. Bezpośrednią przyczyną wybuchu wojny stał się spór o administrację **Szlezwiku-Holsztynu**. Te dwa księstwa zostały wspólnie podbite przez Prusy i Austrię w 1864 roku w **II wojnie o Szlezwik** przeciwko Danii. Zgodnie z **konwencją z Gastein** z 1865 roku, Szlezwik znalazł się pod administracją pruską, a Holsztyn pod austriacką. Kryzys narastał od początku 1866 roku. - **26 stycznia 1866 roku**: Prusy zaprotestowały przeciwko decyzji austriackiego gubernatora Holsztynu o zwołaniu zjednoczonego zgromadzenia stanów księstw, uznając to za naruszenie zasady wspólnej suwerenności. - **7 lutego 1866 roku**: Austria odpowiedziała, twierdząc, że jej decyzja nie narusza praw Prus. - **Marzec 1866 roku**: Austria wzmocniła swoje wojska na granicy z Prusami, na co Prusy odpowiedziały częściową mobilizacją pięciu dywizji 28 marca. Bismarck, dążąc do wojny, aktywnie szukał sojuszników i zapewniał sobie neutralność innych mocarstw. - **8 kwietnia 1866 roku**: Bismarck zawarł sojusz z **Królestwem Włoch**, zobowiązując je do wojny, jeśli Prusy w ciągu trzech miesięcy rozpoczną konflikt z Austrią. Sojusz ten był niezwykle korzystny dla Prus, ponieważ Włochy pragnęły zaanektować austriackie **Królestwo Lombardzko-Weneckie**, co odciągnęłoby część sił austriackich na front południowy. - **Neutralność Rosji**: Rosja nie interweniowałaby po stronie Wiednia z powodu niechęci do wsparcia Franciszka Józefa dla sojuszu angielsko-francuskiego podczas wojny krymskiej. Dodatkowo, Prusy wspierały Rosję podczas **[powstania styczniowego](https://c-pi.org/blog/powstanie-styczniowe-przyczyny-najwiekszy-zryw-narodowy-xix-wieku)** w Polsce, podpisując konwencję Alvenslebena w lutym 1863 roku, w przeciwieństwie do Austrii. - **Neutralność Francji**: Francja również nie interweniowałaby po stronie Austrii, ponieważ Bismarck rzekomo zapewnił sobie neutralność **Napoleona III** podczas wizyty w Biarritz. Szczegóły tych negocjacji pozostają nieznane, ale wielu historyków uważa, że Bismarck uzyskał gwarancję francuskiej neutralności. - **Neutralność Wielkiej Brytanii**: Wielka Brytania skupiała się na własnych sprawach i nie miała interesu ekonomicznego ani politycznego w wojnie między mocarstwami Europy Środkowej. W tym czasie w Niemczech nie istniała silna świadomość narodowa. Jak zauważa **Michael Hughes**, nacjonalizm był ruchem mniejszościowym, a niemieckie gazety koncentrowały się na sprawach lokalnych. Lojalność była skierowana ku własnym państwom, a poczucie wspólnej tożsamości niemieckiej było słabo rozwinięte. Silną siłą społeczną była religia, prowadząca do rywalizacji między katolickimi państwami południowymi a protestanckimi państwami północnymi. Mniejsze państwa niemieckie ceniły swoją niezależność i wierzyły, że ich suwerenność zależy od dualizmu austriacko-pruskiego. W tej sytuacji, zjednoczone państwo niemieckie mogło powstać jedynie poprzez siłę zewnętrzną, co Bismarck doskonale rozumiał. Interpretacje działań Bismarcka są różne. On sam twierdził, że zaaranżował konflikt w celu utworzenia Związku Północnoniemieckiego, wojny francusko-pruskiej i ostatecznego zjednoczenia Niemiec. Jednak niektórzy historycy, jak np. **Taylor**, uważają, że Bismarck był przede wszystkim pruskim ekspansjonistą, a nie niemieckim nacjonalistą, dążącym do zjednoczenia Niemiec. Konwencja z Gastein mogła być pułapką, mającą na celu wciągnięcie Austrii w wojnę. W liczbachOd 1834 roku Niemiecki Związek Celny, zorganizowany przez Prusy bez udziału Austrii, znacząco wzmocnił gospodarczą pozycję Prus i osłabił wpływy austriackie. ## Przebieg wydarzeń Eskalacja konfliktu nabierała tempa wiosną 1866 roku. - **21 kwietnia 1866 roku**: Wiedeń zareagował mobilizacją Armii Południowej na granicy włoskiej. - **26 kwietnia 1866 roku**: Włochy ogłosiły powszechną mobilizację. - **27 kwietnia 1866 roku**: Austria zarządziła własną powszechną mobilizację. - **3-12 maja 1866 roku**: Pruskie rozkazy powszechnej mobilizacji były podpisywane etapami. Kluczowe wydarzenia, które doprowadziły do wybuchu wojny: - **1 czerwca 1866 roku**: Austria wniosła spór o Szlezwik-Holsztyn przed Sejm Niemiecki. - **5 czerwca 1866 roku**: Austria zdecydowała o zwołaniu Sejmu Holsztynu. - **9 czerwca 1866 roku**: Prusy uznały konwencję z Gastein za nieważną i najechały Holsztyn. - **14 czerwca 1866 roku**: Sejm Niemiecki zagłosował za częściową mobilizacją przeciwko Prusom. W odpowiedzi Bismarck ogłosił koniec Związku Niemieckiego. - **15 czerwca 1866 roku**: Armia pruska najechała Hanower, Saksonię i Elektorat Hesji. - **20 czerwca 1866 roku**: Włochy wypowiedziały wojnę Austrii. Wojna toczyła się na kilku frontach. Siły austriackie były podzielone na Armię Północną pod dowództwem generała **Ludwiga von Benedeka** oraz Armię Południową pod dowództwem marszałka **Albrechta Habsburga**. Na froncie południowym, Armia Południowa pod dowództwem marszałka Albrechta Habsburga zadała porażkę wojskom sprzymierzonych z Prusami Włoch w bitwie pod Custozą 24 czerwca 1866 roku. Jednak te działania odciągnęły znaczące siły austriackie, co było zgodne z planem Bismarcka. Główne i decydujące działania wojenne prowadzone były przez armie pruskie w należących wówczas do Austrii Czechach. Pruskie siły, liczące około 115 tysięcy ludzi, wkroczyły do Czech przez przełęcze sudeckie. Po drodze doszło do kilku potyczek, w tym do bitew pod Podolem (26 czerwca), Náchodem (27 czerwca), Trutnovem (27 czerwca), Langensalza (27 czerwca), Mnichovym Hradištěm (28 czerwca), Burkatowem (28 czerwca), Skalicą (28 czerwca) i Jiczynem (29 czerwca). Decydująca bitwa rozegrała się **3 lipca 1866 roku pod Sadową** (znaną również jako Königgrätz) w Czechach. Wojska austriackie pod dowództwem generała Ludwiga von Benedeka zostały tam rozbite przez doskonale wyekwipowaną i wyszkoloną armię pruską, dowodzoną przez von Moltkego. Prusacy wykorzystali swoją przewagę technologiczną, w tym karabiny iglicowe, które pozwalały na szybsze ładowanie i strzelanie w pozycji leżącej. W schyłkowej fazie konfliktu, 20 lipca, doszło jeszcze do morskiej **bitwy pod Lissą**, w której flota austriacka zwyciężyła flotę włoską. Jednak to zwycięstwo nie miało już większego znaczenia dla ogólnego wyniku wojny, ponieważ **22 lipca** cesarz Franciszek Józef I zgodził się na zawieszenie broni i rozpoczęcie negocjacji pokojowych. Równolegle, od 1 lipca do 26 lipca 1866 roku, toczyła się **kampania nad Menem**, w której Prusy walczyły z państwami południowoniemieckimi (takimi jak Bawaria, Wirtembergia, Badenia, Hesja), wspieranymi przez Austrię. ## Skutki i znaczenie Wojna prusko-austriacka zakończyła się podpisaniem **pokoju w Pradze 23 sierpnia 1866 roku** między Prusami a Austrią. 10 października 1866 roku zawarto również układ pokojowy między Włochami a Austrią. Główne postanowienia i skutki wojny były następujące: - **Przesunięcie hegemonii**: Najważniejszym skutkiem było przesunięcie hegemonii w państwach niemieckich z Austrii na Prusy. Austria została wycofana z polityki niemieckiej. - **Rozwiązanie Związku Niemieckiego**: Związek Niemiecki został rozwiązany. - **Utworzenie Związku Północnoniemieckiego**: Na jego miejsce powstał **Związek Północnoniemiecki** pod przewodnictwem Prus, który wykluczył Austrię i południowe państwa niemieckie. Było to kluczowe dla koncepcji "małych Niemiec" (Kleindeutsches Reich), czyli zjednoczenia bez Austrii. - **Zmiany terytorialne Prus**: Prusy przejęły Holsztyn i ostatecznie włączyły Szlezwik. Ponadto anektowały państwa niemieckie, które wystąpiły przeciwko nim: Królestwo Hanoweru, Księstwo Nassau, Elektorat Hesji i Wolne Miasto Frankfurt. Dzięki tym aneksjom terytorium Prus stało się zwartą, geograficzną całością. - **Umiarkowanie Bismarcka**: Wbrew sugestiom króla **Wilhelma I** i pruskiej generalicji, Bismarck zrezygnował z odbierania Austrii terytoriów takich jak Czechy czy Austria właściwa oraz z [aneksji Saksonii](https://c-pi.org/blog/aneksja-saksonii-1815-pruska-ekspansja). Widział w Austrii przyszłego sojusznika, co świadczyło o jego dalekowzroczności politycznej. - **Zyski terytorialne Włoch**: Dzięki staraniom Bismarcka, sojusznicze Włochy uzyskały Wenecję, co było ważnym krokiem w procesie zjednoczenia Włoch (tzw. **Risorgimento**). - **Droga do zjednoczenia Niemiec**: Wojna prusko-austriacka była kluczowym etapem szerszego procesu zjednoczenia Niemiec w latach 1866-1871, zakończonego proklamacją Cesarstwa Niemieckiego (II Rzeszy) w 1871 roku. Zwycięstwo Prus umocniło ich pozycję i umożliwiło im przewodnictwo w nowym państwie. - **Wpływ na politykę germanizacyjną**: Zwycięstwo Prus i umocnienie ich pozycji w Niemczech miało bezpośredni wpływ na politykę germanizacyjną na ziemiach polskich pod zaborem pruskim. Wzmocnione Prusy, a później Cesarstwo Niemieckie, z większą determinacją dążyły do asymilacji ludności polskiej, co objawiało się m.in. w polityce kulturkampfu i zwiększonym nacisku na język niemiecki w szkołach i administracji. Wojna prusko-austriacka była nie tylko konfliktem zbrojnym, ale także politycznym i dyplomatycznym arcydziełem Ottona von Bismarcka, który umiejętnie wykorzystał okoliczności, aby zrealizować swoje cele polityczne i przekształcić układ sił w Europie. ## Oś czasu - **1806**: Franciszek II znosi urząd cesarza rzymskiego. - **1815**: Utworzenie Związku Niemieckiego pod przewodnictwem Austrii. - **1834**: Powstaje Niemiecki Związek Celny pod przewodnictwem Prus, bez udziału Austrii. - **1850**: Niemal dochodzi do wojny między Prusami a Austrią o przywództwo w Unii Erfurckiej. - **1862**: Otto von Bismarck zostaje premierem Prus; Albrecht Graf von Roon wprowadza reformy armii pruskiej. - **Luty 1863**: Prusy podpisują konwencję Alvenslebena z Rosją, wspierając ją podczas powstania styczniowego. - **1864**: II wojna o Szlezwik; Prusy i Austria wspólnie podbijają Szlezwik-Holsztyn. - **14 sierpnia 1865**: Konwencja z Gastein - podział administracji Szlezwiku-Holsztynu. - **26 stycznia 1866**: Prusy protestują przeciwko decyzji Austrii w Holsztynie. - **7 lutego 1866**: Austria odpowiada na protest Prus. - **Marzec 1866**: Austria wzmacnia wojska na granicy z Prusami; Prusy częściowo mobilizują pięć dywizji (28 marca). - **8 kwietnia 1866**: Bismarck zawiera sojusz z Włochami. - **21 kwietnia 1866**: Austria mobilizuje Armię Południową na granicy włoskiej. - **26 kwietnia 1866**: Włochy ogłaszają powszechną mobilizację. - **27 kwietnia 1866**: Austria ogłasza powszechną mobilizację. - **3-12 maja 1866**: Prusy podpisują rozkazy powszechnej mobilizacji. - **1 czerwca 1866**: Austria wnosi spór o Szlezwik-Holsztyn przed Sejm Niemiecki. - **5 czerwca 1866**: Austria decyduje o zwołaniu Sejmu Holsztynu. - **9 czerwca 1866**: Prusy najeżdżają Holsztyn, uznając konwencję z Gastein za nieważną. - **14 czerwca 1866**: Sejm Niemiecki głosuje za mobilizacją przeciwko Prusom; Bismarck ogłasza koniec Związku Niemieckiego. - **15 czerwca 1866**: Armia pruska najeżdża Hanower, Saksonię i Elektorat Hesji. - **20 czerwca 1866**: Włochy wypowiadają wojnę Austrii. - **24 czerwca 1866**: Bitwa pod Custozą (porażka Włoch). - **26-29 czerwca 1866**: Seria potyczek w Czechach (m.in. Podol, Náchod, Trutnov, Jiczyn). - **3 lipca 1866**: Decydująca [bitwa pod Sadową](https://c-pi.org/blog/bitwa-pod-sadowa-upadek-potegi-habsburgow) (Königgrätz) - zwycięstwo Prus. - **1-26 lipca 1866**: Kampania nad Menem. - **20 lipca 1866**: Bitwa morska pod Lissą (zwycięstwo Austrii). - **22 lipca 1866**: Cesarz Franciszek Józef I zgadza się na zawieszenie broni (rozejm w Nikolsburgu). - **23 sierpnia 1866**: Pokój w Pradze między Prusami a Austrią. - **10 października 1866**: Układ pokojowy między Włochami a Austrią. - **1871**: Proklamacja Cesarstwa Niemieckiego. ## Najczęściej zadawane pytania - **Dlaczego doszło do wojny prusko-austriackiej?**Wojna wybuchła z powodu długotrwałej rywalizacji między Prusami a Austrią o dominację w państwach niemieckich. Bezpośrednią przyczyną był spór o administrację księstw Szlezwiku i Holsztynu, które Prusy i Austria wspólnie podbiły w 1864 roku. Bismarck, premier Prus, umiejętnie wykorzystał ten spór do sprowokowania konfliktu, dążąc do zjednoczenia Niemiec pod przewodnictwem Prus. - **Kto był głównym architektem zwycięstwa Prus?**Głównym architektem zwycięstwa Prus był premier **Otto von Bismarck**, który dzięki zręcznej dyplomacji zapewnił sobie sojusz z Włochami oraz neutralność Rosji, Francji i Wielkiej Brytanii. Kluczową rolę odegrały również reformy armii pruskiej przeprowadzone przez **Albrechta Grafa von Roona** oraz dowództwo **Helmuta von Moltkego**, który skutecznie wykorzystał przewagę technologiczną i organizacyjną pruskiej armii. - **Jakie były najważniejsze skutki wojny dla Europy?**Najważniejszym skutkiem było przesunięcie hegemonii w państwach niemieckich z Austrii na Prusy, co doprowadziło do rozwiązania Związku Niemieckiego i utworzenia Związku Północnoniemieckiego. Wojna otworzyła drogę do zjednoczenia Niemiec pod przewodnictwem Prus w 1871 roku i proklamacji Cesarstwa Niemieckiego. Włochy zaanektowały Wenecję, kontynuując proces swojego zjednoczenia. Konflikt ten trwale zmienił układ sił w Europie Środkowej. - **Czy Bismarck był niemieckim nacjonalistą?**Interpretacje historyków są różne. Sam Bismarck twierdził, że jego działania miały na celu zjednoczenie Niemiec. Jednak niektórzy badacze, tacy jak **Taylor**, uważają, że Bismarck był przede wszystkim pruskim ekspansjonistą, który dążył do wzmocnienia Prus, a zjednoczenie Niemiec było środkiem do osiągnięcia tego celu. W tamtym czasie świadomość narodowa w Niemczech była słabo rozwinięta, a lojalność była skierowana głównie ku poszczególnym państwom. - **Jakie znaczenie miała bitwa pod Sadową?**Bitwa pod Sadową (Königgrätz) 3 lipca 1866 roku była decydującym starciem wojny prusko-austriackiej. Pruskie wojska rozgromiły armię austriacką, co przesądziło o wyniku konfliktu. Zwycięstwo to ukazało wyższość pruskiej organizacji wojskowej i technologii (karabin iglicowy), a także potwierdziło dominację Prus nad Austrią w państwach niemieckich. ## Podsumowanie Wojna prusko-austriacka w 1866 roku była punktem zwrotnym w historii Europy Środkowej. Zakończyła ona wielowiekową rywalizację między Habsburgami a Hohenzollernami o dominację w państwach niemieckich, przesuwając hegemonię z Austrii na Prusy. Pod wodzą Ottona von Bismarcka, Prusy nie tylko zwyciężyły militarnie, ale także zręcznie wykorzystały dyplomację, aby stworzyć nowy porządek polityczny, który wykluczył Austrię z niemieckich spraw. Rozwiązanie Związku Niemieckiego i utworzenie Związku Północnoniemieckiego było kluczowym krokiem w procesie zjednoczenia Niemiec, które ostatecznie nastąpiło w 1871 roku wraz z proklamacją Cesarstwa Niemieckiego. Konsekwencje tego konfliktu były dalekosiężne, wpływając na kształt Europy, politykę mocarstw i losy narodów, w tym Polaków pod zaborem pruskim, którzy odczuli wzmożoną politykę germanizacyjną ze strony wzmocnionego państwa pruskiego. ## Sprawdź się Krótki test wiedzy z tego artykułu - kliknij odpowiedź, którą uważasz za poprawną. 1\. W którym roku toczyła się wojna prusko-austriacka? 2\. Kto był premierem Prus w czasie wojny prusko-austriackiej? 3\. Które państwo było sojusznikiem Prus w wojnie prusko-austriackiej? 4\. Co było bezpośrednią przyczyną wybuchu wojny prusko-austriackiej? Bibliografia- [*Wojna prusko-austriacka*](https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojna_prusko-austriacka), Wikipedia (wersja polska). - [*Austro-Prussian War*](https://en.wikipedia.org/wiki/Austro-Prussian_War), Wikipedia (wersja angielska). - Hughes, *Nationalism and society, Germany 1800-1945*, 1988. - Ashton, *The Kingdom of Württemberg and the Making of Germany, 1815-1871*, 2017. - Hoyer, *Blood and Iron: The Rise and Fall of the German Empire 1871-1918*, 2021. - Brooks, *Nineteenth Century Europe*, 1992. - Pflanze, *Bismarck and the Development of Germany: The Period of Unification, 1815-1871*, 1963. - Feuchtwanger, *Bismarck: A Political History*, 2014. [wojna prusko-austriacka](https://c-pi.org/blog/tag:wojna%20prusko-austriacka#body-wrapper) [Otto von Bismarck](https://c-pi.org/blog/tag:Otto%20von%20Bismarck#body-wrapper) [zjednoczenie Niemiec](https://c-pi.org/blog/tag:zjednoczenie%20Niemiec#body-wrapper) [historia Niemiec](https://c-pi.org/blog/tag:historia%20Niemiec#body-wrapper) [Prusy](https://c-pi.org/blog/tag:Prusy#body-wrapper) [Austria](https://c-pi.org/blog/tag:Austria#body-wrapper) Ostatnia aktualizacja: 14.10.2026 · [Zgłoś sprostowanie](mailto:kontakt@c-pi.org?subject=Sprostowanie%3A%20Wojna%20prusko-austriacka%20-%20hegemonia%20Prus) · [Jak weryfikujemy treści](https://c-pi.org/jak-weryfikujemy-tresci) · Udostępnij: [Facebook](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fc-pi.org%2Fblog%2Fwojna-prusko-austriacka-hegemonia-prus-w-niemczech-1866) [X](https://twitter.com/intent/tweet?url=https%3A%2F%2Fc-pi.org%2Fblog%2Fwojna-prusko-austriacka-hegemonia-prus-w-niemczech-1866&text=Wojna%20prusko-austriacka%20-%20hegemonia%20Prus) Więcej z: [XIX wiek](https://c-pi.org/os-czasu#xix-wiek) [Bitwy i wojny](https://c-pi.org/tematy#bitwy-i-wojny) [Niemcy](https://c-pi.org/mapa#wojna-prusko-austriacka-hegemonia-prus-w-niemczech-1866 "Pokaż na mapie") --- ## Navigation - Parent: [Blog](https://c-pi.org/blog.md) - Previous: [Legion Puławski - nadzieja w dymie](https://c-pi.org/blog/legion-pulawski-nadzieja-w-dymie.md) - Next: [Zamachy z 11 września 2001 - jak terror zmienił świat](https://c-pi.org/blog/ataki-11-wrzesnia-2001-terror-zmienia-swiat.md)