--- title: 'Jak weryfikujemy treści' url: 'https://c-pi.org/jak-weryfikujemy-tresci' markdown: 'https://c-pi.org/jak-weryfikujemy-tresci.md' date: '2026-10-26' description: 'Jak powstają artykuły c-pi.org: pisze je AI na podstawie opracowań, a daty, liczby i nazwiska sprawdzamy automatycznie z dosłownym cytatem ze źródła.' --- # Jak weryfikujemy treści Historia bywa upraszczana, przekręcana i mitologizowana. Poniżej opisujemy wprost, kto pisze nasze artykuły, na czym się opierają i jak je sprawdzamy - a także to, czego nasza metoda nie gwarantuje. ## Kto pisze nasze teksty Artykuły na c-pi.org **pisze sztuczna inteligencja** - model językowy Google Gemini - na podstawie opracowań wymienionych pod każdym tekstem. Publikacja jest **automatyczna**: nikt nie czyta każdego artykułu przed ukazaniem się. Dlatego cała kontrola jakości jest wbudowana w proces opisany niżej. Prowadzący serwis nadzoruje ten proces, przegląda wyniki kontroli, poprawia zgłoszone błędy i rozwija metody weryfikacji. > **Słowo o „źródłach”.** W historii źródłem nazywa się przekaz z epoki - dokument, kronikę, list, akt prawny. Nasze artykuły nie są opracowaniami źródłowymi: powstają na podstawie encyklopedii, które same opierają się na źródłach i literaturze. Gdy przy dacie piszemy „sprawdzone w źródle”, chodzi o opracowanie, na którym oparto artykuł (np. hasło Wikipedii). ## Na czym opieramy artykuły - **Synteza polskiej i angielskiej Wikipedii** (wersja angielska bywa obszerniejsza dla tematów światowych), uzupełniona o hasła powiązane - opisując bitwę, sięgamy też po materiał o całej wojnie i o stronach konfliktu. - **Wikidata** - ustrukturyzowana baza faktów prowadzona przez społeczność Wikimedia: daty, miejsca, strony konfliktów, straty. Przy rozbieżnościach między opracowaniami traktujemy ją jako punkt odniesienia. - **Inne wersje językowe Wikipedii** (np. niemiecka, francuska, rosyjska) jako źródła kontrolne - pomagają wychwycić daty i liczby, co do których opracowania się różnią. ## Jak sprawdzamy fakty przed publikacją 1. **Zdanie po zdaniu.** Zdania z datami i liczbami, a także zdania z nazwiskami i atrybucjami („dowodził”, „podpisał”, „pierwszy”), osobny model porównuje z materiałem źródłowym. Przy każdej ocenie musi podać **dosłowny cytat** ze źródła, z którego ta ocena wynika. 2. **Poprawki tylko z dowodem.** Zdanie sprzeczne ze źródłem poprawiamy wyłącznie wtedy, gdy nowa wersja wynika z cytatu, który naprawdę stoi w materiale - nowe daty, liczby i nazwy muszą się znaleźć w jego pobliżu. Zdanie, którego nie da się potwierdzić, jest łagodzone („według różnych szacunków...”) albo usuwane. 3. **Drugi model rozstrzyga spory.** Gdy opracowania podają różne daty lub liczby, inny model ocenia, która wersja ma oparcie w cytacie - albo podajemy obie. 4. **Spójność i rygor.** Kontrole wychwytują sprzeczności wewnątrz tekstu, anachronizmy i sporną przyczynowość podaną jako pewnik. Dodatki - „W skrócie”, ramki, quiz, FAQ - nie mogą zawierać dat, liczb ani nazw, których nie ma w samym tekście. 5. **Szkic zamiast publikacji.** Artykuł, w którym zostaje nierozwiązana sprzeczność ze źródłem, nie trafia na stronę - zostaje szkicem do ponownej weryfikacji. ## Jak sprawdzamy po publikacji - **Starsze artykuły** - opublikowane przed połową października 2026, gdy wprowadziliśmy weryfikację zdanie po zdaniu - sprawdzamy tą samą metodą stopniowo, po kilka dziennie, i nanosimy poprawki potwierdzone cytatem. - **Gdy zmieni się hasło Wikipedii**, na którym oparto artykuł, a zmiana dotyczy dat lub liczb, artykuł wraca do weryfikacji. - **Co tydzień automatyczny audyt** przegląda wszystkie artykuły: martwe odnośniki, urwane zdania, podpisy zdjęć, typografię. ## Widzisz, co sprawdziliśmy Daty i liczby **podkreślone kropkami** przeszły weryfikację - kliknij podkreślenie, a zobaczysz dosłowny cytat ze źródła, w którym ta data lub liczba stoi. W części artykułów znajdziesz też ramkę **„Ze źródeł epoki”** - dosłowny fragment dokumentu z tamtych czasów z polskich Wikiźródeł. ## Sporne kwestie nazywamy spornymi Liczebność średniowiecznych armii, przyczyny wielkich procesów, motywy władców - o wiele spraw historycy spierają się do dziś. **Nie udajemy pewności, której nie ma**: sporne liczby podajemy jako zakresy szacunków, a debaty naukowe opisujemy jako debaty. ## Bibliografia Pod każdym artykułem wymieniamy hasła encyklopedyczne, na których go oparto, oraz prace z literatury przedmiotu, na które powołują się te hasła - jako wskazówki do dalszej lektury. Tych książek i artykułów nie czytaliśmy przy pisaniu tekstu. ## Czego ta metoda nie gwarantuje Weryfikacja sprawdza zgodność z opracowaniami, na których oparto tekst - jeśli samo opracowanie zawiera błąd, możemy go powtórzyć. Nie każde zdanie da się potwierdzić cytatem, a uproszczenia bywają nieuniknione. Traktuj nasze artykuły jako rzetelne wprowadzenie i punkt wyjścia do dalszej lektury, a nie jako pracę naukową - przed sprawdzianem czy maturą warto zajrzeć też do podręcznika. ## Znalazłeś błąd? Napisz Jeśli zauważysz nieścisłość, napisz na **** - sprawdzimy i poprawimy, a istotne korekty odnotujemy w artykule. --- ## Navigation - Previous: [Tematy](https://c-pi.org/tematy.md) - Next: [Chronologia - codzienna gra historyczna](https://c-pi.org/chronologia.md)