--- title: 'Rzeczpospolita Obojga Narodów - najważniejsze daty i wydarzenia' url: 'https://c-pi.org/na-sprawdzian/rzeczpospolita-obojga-narodow' markdown: 'https://c-pi.org/na-sprawdzian/rzeczpospolita-obojga-narodow.md' date: '2026-10-16' description: 'Rzeczpospolita Obojga Narodów (1573-1763) w pigułce: oś czasu, najważniejsze fakty, fiszki i quiz z historii przed sprawdzianem lub maturą.' --- ![](https://c-pi.org/images/7/2/7/0/b/7270b472974a0ea910b9f0fc592a857f0d4d64cf-bitwa-pod-kircholmem-triumf-husarii-w-inflantach-1.webp) Rozdział III · Historia Polski # Rzeczpospolita Obojga Narodów 1573-1763Wolne elekcje, wojny ze Szwecją, Rosją i Turcją, potop i odsiecz wiedeńska. W rozdziale: 13 tematów w kalendarium, fakty do zapamiętania, fiszki i quiz. Szarża chorągwi Jana Gniewosza pod Kircholmem (1605), obraz Juliusza Kossaka. Fot. Juliusz Kossak, Public domain / Wikimedia Commons · z artykułu [Bitwa pod Kircholmem](https://c-pi.org/blog/bitwa-pod-kircholmem-triumf-husarii-w-inflantach-1605) I ## Kalendarium Najważniejsze wydarzenia rozdziału po kolei **XVI-XVII**wiek 1. [ ![](https://c-pi.org/images/a/1/4/e/7/a14e78f79a67b055515ddeebabaa9024d99eef71-elekcja-walezego-poczatek-wolnych-elekcji-1.webp) **1573**10 maja Elekcja Walezego Polska wprowadziła unikalny system wolnej elekcji w 1573 roku, zastępując dziedziczenie tronu. ](https://c-pi.org/blog/elekcja-walezego-poczatek-wolnych-elekcji) 2. [ ![](https://c-pi.org/images/7/1/9/6/7/71967c5b4539c0321bd14d7ae0b2ff509f954c80-unia-brzeska-kosciol-unicki-rzeczpospolita-1.webp) **1596**6 października Unia brzeska Unia Brzeska była próbą zjednoczenia Kościoła Wschodniego i Zachodniego, zainicjowaną w kontekście historycznych podziałów chrześcijaństwa. ](https://c-pi.org/blog/unia-brzeska-kosciol-unicki-rzeczpospolita) 3. [ ![](https://c-pi.org/images/3/f/7/4/f/3f74fb522219cc1d73030abaaedea4489c55629b-dymitriady-rzeczpospolita-walka-o-tron-moskiewsk-1-1016.webp) **1604** Dymitriady Dymitriady to interwencje Rzeczypospolitej w państwie moskiewskim na początku XVII wieku, mające na celu osadzenie pretendentów na tronie moskiewskim. ](https://c-pi.org/blog/dymitriady-rzeczpospolita-walka-o-tron-moskiewski) 4. [ ![](https://c-pi.org/images/9/5/b/5/0/95b5094bdc31c9c52700db1f18dcd2da731a9b62-bitwa-pod-kircholmem-triumf-husarii-w-inflantach-1.webp) **1605**27 września Bitwa pod Kircholmem Bitwa pod Kircholmem (1605) była kluczowym starciem w walce o dominację nad Bałtykiem. ](https://c-pi.org/blog/bitwa-pod-kircholmem-triumf-husarii-w-inflantach-1605) 5. [ ![](https://c-pi.org/images/0/2/9/7/c/0297c0eba012d299e1d24c4e986d4c7f8c410e81-bitwa-pod-kluszynem-1.webp) **1610**4 lipca Bitwa pod Kłuszynem Bitwa pod Kłuszynem była jednym z najbardziej spektakularnych zwycięstw polskiej husarii, która pokonała kilkukrotnie liczniejszego przeciwnika. ](https://c-pi.org/blog/bitwa-pod-kluszynem) 6. [ ![](https://c-pi.org/images/6/2/d/9/9/62d992c9c9528a39820506599ad41aec1276e61c-bitwa-pod-chocimiem-1621-rzeczpospolita-powstrzy-1.webp) **1621**2 września Bitwa pod Chocimiem Bitwa pod Chocimiem w 1621 roku była kluczowym starciem między Rzeczpospolitą a Imperium Osmańskim. ](https://c-pi.org/blog/bitwa-pod-chocimiem-1621-rzeczpospolita-powstrzymuje-turkow) 7. [ ![](https://c-pi.org/images/5/d/c/0/4/5dc0441c2c39ae99181e06702a96ef3d4efda654-powstanie-chmielnickiego-kozacki-bunt-na-kresach-1.webp) **1648** Powstanie Chmielnickiego Powstanie Chmielnickiego (1648-1657) było kluczowym konfliktem na wschodnich rubieżach Rzeczypospolitej, który doprowadził do powstania Hetmanatu Kozackiego. ](https://c-pi.org/blog/powstanie-chmielnickiego-kozacki-bunt-na-kresach) 8. [ ![](https://c-pi.org/images/e/1/b/0/c/e1b0c3498f1a9fe6d6fcb0ab435bbed04af2f41b-obrona-jasnej-gory-1655-1.webp) **1655**18 listopada Obrona Jasnej Góry Oblężenie Jasnej Góry, trwające od 18 listopada do nocy z 26 na 27 grudnia 1655 roku, stanowiło jeden z przełomowych epizodów II wojny północnej, znanej w polskiej tradycji historycznej jako potop szwedzki. ](https://c-pi.org/blog/obrona-jasnej-gory-1655) 9. [ ![](https://c-pi.org/images/6/a/7/1/b/6a71b53ec5a678e95c239fa7851c9f8c5ddb70db-potop-szwedzki-przyczyny-najazd-rzeczpospolita-1.webp) **1655** Potop szwedzki Potop szwedzki (1655-1660) był niszczycielskim najazdem Szwecji na Rzeczpospolitą Obojga Narodów, będącym częścią II wojny północnej. ](https://c-pi.org/blog/potop-szwedzki-przyczyny-najazd-rzeczpospolita) 10. [ ![](https://c-pi.org/images/e/7/0/4/7/e7047b5f41c1c7a71e570424c7e764cf25fafc70-traktat-w-buczaczu-1672-utrata-podola-1.webp) **1672**18 października Traktat w Buczaczu Traktat w Buczaczu z 1672 roku był upokarzającym porozumieniem, na mocy którego Rzeczpospolita utraciła terytoria i zobowiązała się do płacenia haraczu Imperium Osmańskiemu. ](https://c-pi.org/blog/traktat-w-buczaczu-1672-utrata-podola) 11. [ ![](https://c-pi.org/images/c/6/c/e/8/c6ce833de6e597fd70beb3be2884ae1e0052194b-traktat-w-grzymultowach-rozbior-ukrainy-1686-1-0803.webp) **1686**6 maja Pokój Grzymułtowskiego Traktat w Grzymułtowach z 1686 roku trwale podzielił Ukrainę wzdłuż Dniepru między Rzeczpospolitą a Carstwo Rosyjskie. ](https://c-pi.org/blog/traktat-w-grzymultowach-rozbior-ukrainy-1686) 12. [ ![](https://c-pi.org/images/e/0/2/a/0/e02a0d64a7b7c67fdf99af5e0536c76cd1b3a4d9-pokoj-w-karlowicach-1699-koniec-osmanskiej-domin-1.webp) **1699**26 stycznia Pokój w Karłowicach Traktat w Karłowicach (1699) zakończył Wielką Wojnę Turecką i oznaczał pierwszy znaczący zwrot terytorialny Imperium Osmańskiego. ](https://c-pi.org/blog/pokoj-w-karlowicach-1699-koniec-osmanskiej-dominacji) **XVIII**wiek 1. [ ![](https://c-pi.org/images/4/1/0/3/4/41034e14d206bd7fd21bf1671b815b25c4c2830c-sejm-niemy-ograniczenie-wladzy-magnackiej-1.webp) **1717**1 lutego Sejm niemy Sejm Niemy z 1717 roku, trwający zaledwie sześć godzin, był kluczowym wydarzeniem w historii Polski, które ograniczyło władzę królewską i magnacką. ](https://c-pi.org/blog/sejm-niemy-ograniczenie-wladzy-magnackiej) II ## Fakty do zapamiętania Karty z katalogu: kiedy, gdzie, kto ### 1605[Bitwa pod Kircholmem](https://c-pi.org/blog/bitwa-pod-kircholmem-triumf-husarii-w-inflantach-1605) KiedyBitwa rozegrała się 27 września 1605 roku. GdzieMiejscem starcia był Kircholm (obecnie Salaspils na Łotwie), około 25 km na południowy wschód od Rygi. WynikBitwa zakończyła się spektakularnym zwycięstwem wojsk Rzeczypospolitej nad trzykrotnie liczniejszym przeciwnikiem. ### 1610[Bitwa pod Kłuszynem](https://c-pi.org/blog/bitwa-pod-kluszynem) Kiedy4 lipca 1610 roku. GdzieOkolice wsi Kłuszyno, na drodze między Smoleńskiem a Moskwą. KtoWojska Rzeczypospolitej pod dowództwem hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego przeciwko armii Carstwa Rosyjskiego... ### 1621[Bitwa pod Chocimiem](https://c-pi.org/blog/bitwa-pod-chocimiem-1621-rzeczpospolita-powstrzymuje-turkow) KiedyOd 2 września do 9 października 1621 roku. GdziePod Chocimiem, obecnie na terenie Ukrainy. KtoRzeczpospolita Obojga Narodów (dowódca: hetman wielki litewski Jan Karol Chodkiewicz, później regimentarz Stanisław Lubomirski)... ### 1648[Powstanie Chmielnickiego](https://c-pi.org/blog/powstanie-chmielnickiego-kozacki-bunt-na-kresach) KiedyPowstanie trwało od 1648 do 1657 roku, choć historycy spierają się co do dokładnej daty jego zakończenia... GdzieWydarzenia miały miejsce na wschodnich terenach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, głównie na obszarze dzisiejszej Ukrainy... ### 1655[Obrona Jasnej Góry](https://c-pi.org/blog/obrona-jasnej-gory-1655) KiedyOd 18 listopada do nocy z 26 na 27 grudnia 1655 roku (prace przygotowawcze do obrony rozpoczęto 6 sierpnia 1655 roku). GdzieUfortyfikowany klasztor paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie (współrzędne: 50.8126, 19.0974). WynikZwycięstwo obrońców Jasnej Góry; wojska szwedzkie zwinęły oblężenie i wycofały się spod klasztoru. ### 1672[Traktat w Buczaczu](https://c-pi.org/blog/traktat-w-buczaczu-1672-utrata-podola) KiedyTraktat został podpisany 18 października 1672 roku. GdzieMiejscem zawarcia porozumienia był Buczacz. KtoStronami traktatu były Imperium Osmańskie oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów. ### 1686[Pokój Grzymułtowskiego](https://c-pi.org/blog/traktat-w-grzymultowach-rozbior-ukrainy-1686) Kiedy6 maja 1686 roku. GdzieW Moskwie, w pałacu carskim na Kremlu, podpisany przez delegatów Rzeczypospolitej i Carstwa Rosyjskiego. ### 1699[Pokój w Karłowicach](https://c-pi.org/blog/pokoj-w-karlowicach-1699-koniec-osmanskiej-dominacji) KiedyPokój w Karłowicach został podpisany 26 stycznia 1699 roku. GdzieTraktat zawarto w Sremskich Karlovcach (Karłowicach), miejscowości położonej na terenie dzisiejszej Serbii... KtoGłównymi stronami konfliktu były Imperium Osmańskie oraz Liga Święta... ### 1717[Sejm niemy](https://c-pi.org/blog/sejm-niemy-ograniczenie-wladzy-magnackiej) Kiedy1 lutego 1717 roku. GdzieW Warszawie, stolicy Rzeczypospolitej Obojga Narodów. III ## Fiszki Odpowiedz w myślach, potem odwróć kartę IV ## Sprawdź się 52 pytania z tego rozdziału --- ## Navigation - Parent: [Na sprawdzian i maturę - historia Polski i świata w pigułce](https://c-pi.org/na-sprawdzian.md) - Previous: [Polska Jagiellonów - najważniejsze daty i wydarzenia](https://c-pi.org/na-sprawdzian/polska-jagiellonow.md) - Next: [Upadek Rzeczypospolitej - najważniejsze daty i wydarzenia](https://c-pi.org/na-sprawdzian/upadek-rzeczypospolitej.md)