Unia kalmarska - sojusz Skandynawii

Dania, Szwecja i Norwegia połączyły się w 1397 roku pod jednym berłem, tworząc sojusz, który dominował w regionie Morza Bałtyckiego przez ponad sto lat. Unia kalmarska była ambitnym projektem politycznym, który początkowo zapewniał dużą siłę, jednak z czasem stała się niestabilna z powodu wewnętrznych sporów między szlachtą a monarchami. Historia tego sojuszu to zapis walki o władzę i tożsamość narodową, która ostatecznie doprowadziła do rozpadu unii w 1523 roku.

Tło i przyczyny

Powstanie Unii kalmarskiej w 1397 roku nie było przypadkowym zbiegiem okoliczności, lecz efektem złożonych procesów politycznych, gospodarczych i dynastycznych, które kształtowały Skandynawię w późnym średniowieczu. Okres ten, jak zauważa Kirsi Salonen (2022), był apogeum skandynawskiej potęgi politycznej, a Unia kalmarska miała być jednym z potężniejszych sojuszy w Europie, choć od początku nękały ją wewnętrzne spory.

Jednym z głównych impulsów do utworzenia Unii była potrzeba przeciwdziałania rosnącym wpływom Ligi Hanzeatyckiej. Hanza, potężny związek miast handlowych z północnych Niemiec, zdominowała handel na Morzu Bałtyckim i Północnym, stanowiąc zagrożenie dla interesów gospodarczych państw skandynawskich. Dania w szczególności toczyła z Ligą Hanzeatycką zaciętą walkę o dominację, ponosząc upokarzającą porażkę w wojnie duńsko-hanzeatyckiej (1361-1370), co tylko wzmocniło pozycję Hanzy. André Nassim (2014) podkreśla, że walka o kontrolę nad Bałtykiem była kluczowa dla sformowania silnej unii przeciwko Hanze, postrzeganej jako zagrożenie dla skandynawskich interesów handlowych.

Kluczową postacią, która zdołała przekuć te polityczne i gospodarcze dążenia w konkretny sojusz, była królowa Małgorzata I Duńska (1353-1412). Była ona córką króla Danii Waldemara IV i poślubiła króla Norwegii i Szwecji, Haakona VI, który z kolei był synem króla Szwecji, Norwegii i Skanii, Magnusa IV. Małgorzata, dzięki swoim zdolnościom politycznym i dynastycznym powiązaniom, zdołała zapewnić swojemu synowi Olafowi uznanie jako dziedzica tronu duńskiego. W 1376 roku Olaf odziedziczył koronę Danii po swoim dziadku ze strony matki, stając się królem Olafem II, z matką jako regentką. Kiedy Haakon VI zmarł w 1380 roku, Olaf odziedziczył również koronę Norwegii, łącząc tym samym Danię i Norwegię pod jednym berłem.

Śmierć Olafa w 1387 roku postawiła Małgorzatę w trudnej sytuacji - pozostała bez bezpośredniego dziedzica. Jednak jej polityczne ambicje nie osłabły. Jeszcze w tym samym roku adoptowała wnuka swojej siostry, Eryka Pomorskiego. W 1388 roku szwedzcy możnowładcy, niezadowoleni z rządów króla Albrechta Meklemburskiego, zwrócili się do Małgorzaty o pomoc. Po tym, jak Małgorzata pokonała Albrechta w 1389 roku, jej adoptowany dziedzic Eryk został ogłoszony królem Norwegii. Następnie, w 1396 roku, Eryk został wybrany królem Danii i Szwecji, co utorowało drogę do formalnego zawarcia unii.

Koronacja Eryka Pomorskiego odbyła się w Kalmarze 17 czerwca 1397 roku. To wydarzenie symbolicznie przypieczętowało powstanie unii personalnej, która połączyła trzy królestwa pod wspólnym monarchą. Choć prawnie państwa pozostawały odrębnymi, suwerennymi bytami, dążono do prowadzenia wspólnej polityki zagranicznej i koordynacji wewnętrznej pod wspólnym władcą, jednak w praktyce często dochodziło do sporów. Głównym celem politycznym Unii, poza walką z Hanzą, było zablokowanie ekspansji niemieckiej na północ, w region Bałtyku.

Jednak już u podstaw Unii leżało fundamentalne napięcie, które ostatecznie przyczyniło się do jej upadku. Monarcha dążył do stworzenia silnego, zjednoczonego państwa, podczas gdy szlachta szwedzka i duńska, a także norweska, pragnęła zachować swoje autonomie i wpływy. To właśnie ta nieustanna walka o władzę między monarchą a narodowymi arystokracjami (jak wskazuje André Nassim, 2014) stała się główną przyczyną niestabilności i ostatecznego rozpadu Unii.

Warto również wspomnieć o szerszym kontekście ideologicznym. Janus Møller Jensen (2007) wskazuje, że idea krucjat była integralną częścią skandynawskiej atmosfery XII i XIII wieku, a ideologia królewska często koncentrowała się wokół niej. Duńskie imperium w Bałtyku powstało w wyniku ciągłych krucjat przeciwko pogańskim Słowianom i Estończykom. Choć Unia kalmarska powstała później, w późnym średniowieczu, to dziedzictwo ekspansji i ideologii religijnej mogło nadal wpływać na postrzeganie roli monarchów i ich dążeń do umacniania władzy i terytorium.

Przebieg wydarzeń

Unia kalmarska, choć formalnie zawarta w 1397 roku, była związkiem o złożonej i często burzliwej historii, naznaczonej wewnętrznymi konfliktami i okresowymi przerwami w jedności. Przez ponad sto lat istnienia, Unia była świadkiem walk o władzę, buntów i prób utrzymania równowagi między interesami poszczególnych królestw.

Początki i rządy Eryka Pomorskiego (1397-1439) Pierwszym wspólnym monarchą Unii został Eryk Pomorski. Jego koronacja w Kalmarze w 1397 roku symbolizowała zjednoczenie, ale rzeczywistość była bardziej skomplikowana. Unia była unią personalną, co oznaczało, że kraje zachowały swoją odrębność prawną i suwerenność. Jednak polityka wewnętrzna i zagraniczna była kierowana przez wspólnego monarchę. Eryk, jako władca, był postacią porywczą i autorytarną. Jego rządy charakteryzowały się silnym ukierunkowaniem na interesy Danii, co budziło niezadowolenie w Szwecji i Norwegii.

Polityka zagraniczna Eryka, w szczególności jego kosztowne i często bezskuteczne wojny o Szlezwik, Holsztyn i Pomorze, wymagała zwiększonych podatków i komplikowała eksport szwedzkiego żelaza, zwłaszcza do Ligi Hanzeatyckiej. To, w połączeniu z ogólnym niezadowoleniem z autorytarnego charakteru jego reżimu i brakiem stałej armii oraz ograniczonymi dochodami z podatków, doprowadziło do narastania oporu.

Powstanie Engelbrekta (1434-1439) Kulminacją niezadowolenia było powstanie Engelbrekta Engelbrektssona, które wybuchło w Szwecji w 1434 roku. Był to zryw chłopski i górniczy, do którego szybko przyłączyła się szwedzka arystokracja, niezadowolona z duńskiej dominacji i polityki Eryka. Powstanie to doprowadziło do obalenia króla Eryka - najpierw w Danii i Szwecji w 1439 roku, a następnie w Norwegii w 1442 roku. Detronizacja Eryka była wyraźnym sygnałem, że narodowe arystokracje nie zamierzają tolerować autokratycznych rządów i dążą do większej autonomii.

Krzysztof Bawarski i walki o tron (1440-1471) Po detronizacji Eryka, na tron Unii powołano jego siostrzeńca, Krzysztofa Bawarskiego z dynastii Wittelsbachów. Krzysztof został koronowany na króla Danii (1440), Szwecji (1440) i Norwegii (1442). Jego rządy, choć krótsze, charakteryzowały się większą dbałością o równowagę między królestwami, co na pewien czas wzmocniło więzi unijne.

Jednak śmierć Krzysztofa w 1448 roku, który nie pozostawił dziedziców, zakończyła okres względnej stabilności i ponownie otworzyła drogę do walk o władzę. Szwecja i Norwegia wybrały na króla Karola Knutssona Bonde (króla Szwecji w latach 1448-1457, 1464-1465 i 1467-1470, oraz Norwegii w latach 1449-1450). W Danii natomiast wybrano Chrystiana I Oldenburga (króla Danii w latach 1448-1481, Norwegii w latach 1450-1481 i Szwecji w latach 1457-1464). Rozpoczęła się długa i zacięta rywalizacja między Karolem a Chrystianem o kontrolę nad Szwecją, Norwegią i Danią.

Chrystian I zdołał przejąć kontrolę nad Norwegią w 1450 roku, ale walki o tron szwedzki toczyły się ze zmiennym szczęściem przez ponad 70 lat. Chrystian I panował w Szwecji w latach 1457-1464, ale został obalony przez rebelię, która przywróciła Karola Knutssona Bonde na tron. Po śmierci Karola w 1470 roku, Chrystian ponownie próbował odzyskać władzę nad Szwecją, ale został pokonany w bitwie pod Brunkeberg pod Sztokholmem w 1471 roku przez Stena Sture Starszego, który stał się regentem Szwecji.

Regenci Szwecji i dalsze konflikty (1470-1520) Po śmierci Karola Knutssona Bonde, Szwecja była w dużej mierze rządzona przez serię "protektorów królestwa" (szw. riksföreståndare), podczas gdy duńscy królowie nieustannie próbowali odzyskać kontrolę. Pierwszym z tych regentów był wspomniany Sten Sture Starszy, który utrzymywał władzę w Szwecji do 1497 roku, kiedy to szwedzka szlachta go zdetronizowała. Jednak powstanie chłopskie doprowadziło do jego powrotu na stanowisko regenta w 1501 roku. Po jego śmierci, Szwecją rządzili kolejno Svante Nilsson (1504-1512) i jego syn Sten Sture Młodszy (1512-1520).

W tym okresie Unia straciła również część terytoriów. W 1468 roku Orkady i Szetlandy zostały zastawione przez Chrystiana I, jako króla Norwegii, jako zabezpieczenie posagu jego córki Małgorzaty, zaręczonej z Jakubem III Szkockim. Pieniądze nigdy nie zostały zapłacone, więc w 1472 roku Królestwo Szkocji zaanektowało te wyspy.

Chrystian II i Krwawa Łaźnia Sztokholmska (1520) Ostatnim aktem dramatu Unii kalmarskiej był okres panowania Chrystiana II, znanego w Szwecji jako Chrystian Tyran. W 1520 roku król duński najechał Szwecję z dużą armią. Sten Sture Młodszy zginął w bitwie pod Bogesund w 1520 roku. Po zwycięstwie Chrystian II został koronowany na króla Szwecji. Jednak jego rządy okazały się brutalne.

W listopadzie 1520 roku, mimo obietnicy amnestii, Chrystian II zorganizował w Sztokholmie masową egzekucję swoich przeciwników, znaną jako Krwawa Łaźnia Sztokholmska. Zamordowano wówczas około stu osób, głównie przedstawicieli szwedzkiej szlachty i wysokich duchownych, którzy sprzeciwiali się jego rządom. Ten akt terroru, jak podkreśla Kirsi Salonen (2022), doprowadził do zaciekłego oporu i ostatecznego rozpadu Unii.

Szwedzka Wojna Wyzwoleńcza i koniec Unii (1521-1523) Krwawa Łaźnia Sztokholmska wywołała powszechne oburzenie i stała się iskrą, która rozpaliła Szwedzką Wojnę Wyzwoleńczą. Na jej czele stanął Gustaw Waza, którego ojciec, Erik Johansson, również został stracony w Sztokholmie. Gustaw Waza udał się do Dalarny, gdzie zorganizował powstanie przeciwko Chrystianowi II, opierając się głównie na chłopach i górnikach. Nawiązał sojusz z Lubeką i z sukcesem podbił większość Szwecji.

6 czerwca 1523 roku Gustaw Waza został wybrany królem Szwecji na zgromadzeniu stanów w Strängnäs. Jego triumfalny wjazd do Sztokholmu 11 dni później, 17 czerwca 1523 roku, ostatecznie przypieczętował secesję Szwecji z Unii kalmarskiej. W 1524 roku, na mocy Traktatu w Malmö, Fryderyk I (następca Chrystiana II w Danii) formalnie zrzekł się wszelkich roszczeń do korony szwedzkiej, co definitywnie zakończyło istnienie Unii kalmarskiej jako związku trzech królestw.

Skutki i znaczenie

Rozpad Unii kalmarskiej w 1523 roku miał dalekosiężne konsekwencje dla całej Skandynawii, kształtując jej polityczną mapę na kolejne stulecia. Choć Unia nie przetrwała jako zjednoczone państwo, jej dziedzictwo było złożone i wielowymiarowe.

Koniec Unii i los Norwegii Ostateczne wystąpienie Szwecji z Unii w 1523 roku oznaczało koniec ambitnego projektu zjednoczenia Skandynawii. Jednak dla Norwegii, która była najsłabszym ogniwem Unii, konsekwencje były szczególnie dotkliwe. Jedna z ostatnich struktur unijnych przetrwała do lat 1536/1537, kiedy to duńska Rada Królewska, po zakończeniu Wojny Hrabskiej (duń. Grevens Fejde), ogłosiła Norwegię politycznie podporządkowaną Danii, rozwiązując jej radę królewską i inne centralne instytucje. W praktyce Norwegia zachowała swój status odrębnego królestwa i własne prawa, ale stała się politycznie podporząbowana Danii. Ten związek duńsko-norweski trwał przez niemal trzy stulecia, aż do 1814 roku, kiedy to Norwegia została scedowana na rzecz Szwecji. Późniejsza unia szwedzko-norweska przetrwała do 1905 roku, kiedy to książę Karol Duński został wybrany królem niezależnej Norwegii.

Przyczyny niestabilności i upadku - perspektywy historyczne Historycy wskazują na wiele przyczyn, dla których Unia kalmarska okazała się niestabilna i ostatecznie upadła. Sverre Bagge wymienia kilka kluczowych czynników:

• Siła narodowych arystokracji: Szlachta w każdym z królestw, zwłaszcza w Szwecji i Danii, dążyła do zachowania i umocnienia własnych wpływów oraz autonomii, co często kolidowało z dążeniami monarchy do centralizacji władzy. André Nassim (2014) podkreśla, że walki o władzę między szwedzką szlachtą a duńskimi monarchami były główną przyczyną rozpadu.
• Rozbieżne interesy polityki zagranicznej: Polityka zagraniczna Unii często służyła przede wszystkim interesom Danii, zwłaszcza w kontekście ekspansji na północne Niemcy (Szlezwik, Holsztyn). Było to kosztowne dla Szwedów, którzy musieli płacić wyższe podatki i mieli utrudniony eksport żelaza do Ligi Hanzeatyckiej, co budziło ich niezadowolenie.
• Geografia i rozmiar terytorialny: Ogromny obszar Unii, obejmujący całą Skandynawię wraz z zamorskimi terytoriami Norwegii, komplikował kontrolę i zarządzanie, zwłaszcza w przypadku buntów. Trudności w utrzymaniu władzy nad dwoma oceanami - Bałtykiem i Północnym Atlantykiem - były znaczącym wyzwaniem (Salonen, 2022).
• Niewystarczająca siła Danii: Dania, choć dominująca w Unii, nie była wystarczająco silna, aby siłą utrzymać Norwegię i Szwecję w sojuszu, zwłaszcza w obliczu silnego oporu szwedzkiej arystokracji.

Kirsi Salonen (2022) dodaje, że Unia była nękana wewnętrznymi sporami i buntami. Nowe teorie rządzenia i sprawiedliwości prowadziły do nowych, często bardziej krwawych sposobów walki. Systematyczne wykorzystanie nowych technologii wojennych wymuszało reorganizację armii, nowe sposoby opodatkowania ludności i nową rolę dla szlachty jako oficerów, a nie tylko osobistych wojowników. Władcy Unii mieli również problemy z utrzymaniem autorytetu w obliczu zewnętrznych wrogów, takich jak wschodząca potęga Rosji.

André Nassim (2014) argumentuje, że koszty Unii, głównie koszty wojen, stały się zbyt wysokie dla niezadowolonej szwedzkiej arystokracji w porównaniu z korzyściami płynącymi z silnego sojuszu kontrolującego Bałtyk.

Długoterminowe znaczenie Mimo swojego upadku, Unia kalmarska była kluczowym okresem w historii Skandynawii.

• Ukształtowanie tożsamości narodowych: Długotrwałe konflikty w ramach Unii, zwłaszcza między Danią a Szwecją, przyczyniły się do wykrystalizowania odrębnych tożsamości narodowych. Szwedzka walka o niepodległość pod wodzą Gustawa Wazy stała się fundamentem szwedzkiej państwowości i narodowej narracji.
• Wzrost potęgi Szwecji: Secesja Szwecji z Unii kalmarskiej otworzyła drogę do jej przyszłego wzrostu jako regionalnej potęgi, która w XVII wieku stała się imperium.
• Trwały związek duńsko-norweski: Dla Norwegii, Unia kalmarska zakończyła się utratą suwerenności na rzecz Danii na wiele stuleci, co miało głęboki wpływ na jej rozwój polityczny i kulturowy.
• Apogeum skandynawskiej potęgi: Jak wspomina Salonen (2022), okres Unii kalmarskiej był szczytowym momentem politycznej potęgi Skandynawii w średniowieczu, choć wewnętrzne tarcia uniemożliwiły jej pełne wykorzystanie tego potencjału.

Unia kalmarska była ambitną próbą stworzenia zjednoczonej Skandynawii, która mogłaby skutecznie stawić czoła zewnętrznym zagrożeniom, takim jak Liga Hanzeatycka. Jednak sprzeczne interesy, dążenia do dominacji ze strony Danii i silne pragnienie autonomii ze strony szwedzkiej szlachty, a także wyzwania związane z zarządzaniem tak rozległym terytorium, okazały się zbyt dużym obciążeniem. Jej historia to lekcja o tym, jak trudne jest budowanie trwałej jedności w obliczu głębokich podziałów wewnętrznych.

Oś czasu

• 1353: Narodziny Małgorzaty I Duńskiej.
• 1370: Zakończenie wojny duńsko-hanzeatyckiej, która osłabiła Danię i wzmocniła Ligę Hanzeatycką.
• 1376: Olaf, syn Małgorzaty, dziedziczy koronę Danii jako Olaf II.
• 1380: Olaf dziedziczy koronę Norwegii, łącząc Danię i Norwegię.
• 1387: Śmierć Olafa; Małgorzata zostaje regentką Danii i Norwegii, adoptuje Eryka Pomorskiego.
• 1388: Szwedzcy możnowładcy wzywają Małgorzatę na pomoc przeciwko królowi Albrechtowi.
• 1389: Małgorzata pokonuje Albrechta; Eryk Pomorski ogłoszony królem Norwegii.
• 1396: Eryk Pomorski wybrany królem Danii i Szwecji.
• 1397 (17 czerwca): Koronacja Eryka Pomorskiego w Kalmarze i formalne zawarcie Unii kalmarskiej.
• 1434: Wybuch powstania Engelbrekta w Szwecji przeciwko rządom Eryka Pomorskiego.
• 1439: Detronizacja Eryka Pomorskiego w Danii i Szwecji.
• 1440: Krzysztof Bawarski koronowany na króla Danii i Szwecji.
• 1442: Detronizacja Eryka Pomorskiego w Norwegii; Krzysztof Bawarski koronowany na króla Norwegii.
• 1448: Śmierć Krzysztofa Bawarskiego; koniec okresu względnej jedności.
• 1448: Karol Knutsson Bonde wybrany królem Szwecji.
• 1448: Chrystian I Oldenburg wybrany królem Danii.
• 1450: Chrystian I zostaje królem Norwegii, łącząc ją z Danią.
• 1457-1464: Chrystian I panuje w Szwecji.
• 1468: Orkady i Szetlandy zastawione Szkocji.
• 1470: Śmierć Karola Knutssona Bonde.
• 1471: Bitwa pod Brunkeberg; Sten Sture Starszy pokonuje Chrystiana I, zostaje regentem Szwecji.
• 1471-1497: Sten Sture Starszy regentem Szwecji (pierwszy okres).
• 1501-1503: Sten Sture Starszy ponownie regentem Szwecji (drugi okres).
• 1503: Śmierć Stena Sture Starszego.
• 1504-1512: Svante Nilsson regentem Szwecji.
• 1512-1520: Sten Sture Młodszy regentem Szwecji.
• 1520: Chrystian II najeżdża Szwecję; śmierć Stena Sture Młodszego w bitwie pod Bogesund.
• 1520 (listopad): Krwawa Łaźnia Sztokholmska.
• 1521: Wybuch powstania Gustawa Wazy w Dalarnie.
• 1523 (6 czerwca): Gustaw Waza wybrany królem Szwecji; ostateczne zerwanie Unii kalmarskiej.
• 1523 (17 czerwca): Triumfalny wjazd Gustawa Wazy do Sztokholmu.
• 1524: Traktat w Malmö; Fryderyk I zrzeka się roszczeń do Szwecji.
• 1536/1537: Norwegia staje się politycznie podporządkowana Danii.

Najczęściej zadawane pytania

• Dlaczego doszło do powstania Unii kalmarskiej? Unia powstała głównie w celu przeciwdziałania rosnącym wpływom Ligi Hanzeatyckiej w regionie Morza Bałtyckiego, która zagrażała interesom handlowym Skandynawii. Była także efektem zręcznych zabiegów dynastycznych i politycznych królowej Małgorzaty I Duńskiej, która dążyła do zjednoczenia królestw pod jednym berłem.
• Kto był głównym architektem Unii kalmarskiej? Głównym architektem i siłą napędową powstania Unii kalmarskiej była królowa Małgorzata I Duńska. Dzięki swoim powiązaniom dynastycznym i zdolnościom politycznym zdołała doprowadzić do zjednoczenia Danii, Norwegii i Szwecji pod władzą swojego adoptowanego syna, Eryka Pomorskiego.
• Jakie były główne przyczyny rozpadu Unii kalmarskiej? Główne przyczyny rozpadu to: wewnętrzne walki o władzę między monarchami (głównie duńskimi) a narodowymi arystokracjami (zwłaszcza szwedzką szlachtą), rozbieżne interesy polityki zagranicznej (duńska ekspansja była kosztowna dla Szwecji), trudności w zarządzaniu rozległym terytorium oraz niewystarczająca siła Danii do utrzymania jedności siłą.
• Co stało się z Norwegią po rozpadzie Unii kalmarskiej? Po ostatecznym rozpadzie Unii w 1523 roku, Norwegia, która była najsłabszym ogniwem, została w latach 1536/1537 formalnie ogłoszona politycznie podporządkowaną Danii. Zachowała wprawdzie swoje prawa, ale jej centralne instytucje zostały rozwiązane, a kraj stał się politycznie podporządkowany Danii, tworząc unię duńsko-norweską, która przetrwała do 1814 roku.
• Czym była Krwawa Łaźnia Sztokholmska? Krwawa Łaźnia Sztokholmska to masowa egzekucja, którą król Chrystian II Duński (ostatni król Unii w Szwecji) przeprowadził w listopadzie 1520 roku w Sztokholmie. Mimo obietnicy amnestii, zamordowano wówczas około stu przedstawicieli szwedzkiej szlachty i duchowieństwa, którzy sprzeciwiali się jego rządom. Ten akt terroru wywołał powszechne oburzenie i stał się bezpośrednią przyczyną wybuchu szwedzkiej wojny wyzwoleńczej pod wodzą Gustawa Wazy.

Podsumowanie

Unia kalmarska była jednym z najbardziej ambitnych projektów politycznych w średniowiecznej Europie, mającym na celu zjednoczenie Danii, Szwecji i Norwegii pod wspólnym berłem. Powstała w 1397 roku dzięki zręcznym zabiegom królowej Małgorzaty I Duńskiej, głównie w celu obrony skandynawskich interesów przed rosnącą potęgą Ligi Hanzeatyckiej i ekspansją niemiecką. Przez ponad sto lat istnienia, Unia stanowiła potężną siłę w regionie Morza Bałtyckiego, będąc, jak wskazują historycy, apogeum skandynawskiej potęgi politycznej.

Jednak jej historia była naznaczona nieustannymi wewnętrznymi konfliktami, głównie między dążącymi do centralizacji władzy duńskimi monarchami a pragnącymi zachować autonomię narodowymi arystokracjami, zwłaszcza szwedzką. Rozbieżne interesy polityki zagranicznej, wysokie koszty wojen i trudności w zarządzaniu rozległym terytorium dodatkowo osłabiały ten związek. Kulminacją tych napięć była brutalna polityka Chrystiana II, w tym Krwawa Łaźnia Sztokholmska w 1520 roku, która wywołała powstanie Gustawa Wazy. Ostatecznie, w 1523 roku, Szwecja wystąpiła z Unii, a Norwegia stała się politycznie podporządkowana Danii, co zakończyło istnienie Unii kalmarskiej.

Mimo swojego upadku, Unia kalmarska miała fundamentalne znaczenie dla kształtowania historii Skandynawii. Przyczyniła się do wykrystalizowania odrębnych tożsamości narodowych, utorowała drogę do przyszłego wzrostu Szwecji jako regionalnej potęgi i na długie wieki związała losy Danii i Norwegii. Jej historia to złożona lekcja o wyzwaniach związanych z budowaniem i utrzymywaniem jedności w obliczu głębokich podziałów interesów i ambicji.