Przejdź do treści
Rozdział I · Historia powszechna

Starożytność

do 476

Mezopotamia, Egipt, Grecja i Rzym - fundamenty cywilizacji europejskiej. W rozdziale: 23 tematy w kalendarium, fakty do zapamiętania, fiszki i quiz.

Bitwa pod Salaminą (480 p.n.e.). Fot. Public domain / Wikimedia Commons · z artykułu Bitwa pod Salaminą
I

Kalendarium

Najważniejsze wydarzenia rozdziału po kolei

XXXII-XIIIwiek p.n.e.
  1. 3200p.n.e. Wynalezienie pisma klinowego Pismo klinowe, wynalezione w Mezopotamii, zrewolucjonizowało ludzką cywilizację.
  2. 1274p.n.e. Bitwa pod Kadesz Bitwa pod Kadesz (1274 p.n.e.) była starciem między Egiptem Ramzesa II a Hetytami Muwatallisa II, zakończonym patem.
  3. 1258p.n.e. Wojna trojańska Wojna Trojańska, trwająca dziesięć lat, była epickim konfliktem między Achajami a mieszkańcami Troi.
XII-VIwiek p.n.e.
  1. 1200p.n.e. Utworzenie Królestwa Izraela Królestwo Izraela powstało w X wieku p.n.e. z luźnej konfederacji plemion izraelskich.
  2. 722p.n.e. Panowanie Sargonidów Dynastia Sargonidów rządziła Imperium Nowoasyryjskim przez ponad sto lat, od 722 do 609 p.n.e.
  3. 594p.n.e. Reformy Solona w Atenach Solon, ateński ustawodawca i poeta, przeprowadził kluczowe reformy w 594 p.n.e., ratując Ateny przed upadkiem i kładąc podwaliny pod demokrację.
  4. 534p.n.e. Narodziny tragedii greckiej Tragedia grecka wywodzi się z mitów, które służyły do zadawania pytań o świat i bogów.
Vwiek p.n.e.
  1. 490p.n.e. Bitwa pod Maratonem Bitwa pod Maratonem w 490 r. p.n.e. była kluczowym starciem, które uratowało Ateny przed inwazją Imperium Perskiego.
  2. 480p.n.e. Bitwa pod Salaminą Bitwa pod Salaminą w 480 r. p.n.e. była kluczowym zwycięstwem Greków nad Persami.
  3. 480p.n.e. Bitwa pod Termopilami Bitwa pod Termopilami w 480 r. p.n.e. była militarną klęską Greków, ale stała się symbolem heroicznego poświęcenia.
IV-IIIwiek p.n.e.
  1. 400p.n.e. Sarmaci Sarmaci byli potężną konfederacją koczowniczych ludów irańskich, dominującą na stepach Europy Wschodniej od V w. p.n.e. do IV w. n.e.
  2. 387p.n.e. Akademia Platońska Akademia Platońska, założona około 387 p.n.e. przez Platona w Atenach, była pierwszą instytucją szkolnictwa wyższego na Zachodzie.
  3. 300p.n.e. Biblioteka Aleksandryjska Biblioteka Aleksandryjska była największym centrum wiedzy starożytnego świata, założonym przez dynastię Ptolemeuszy.
  4. 216p.n.e. Bitwa pod Kannami Bitwa pod Kannami w 216 r. p.n.e. była druzgocącym zwycięstwem Hannibala nad liczniejszą armią rzymską.
Iwiek p.n.e.
  1. 73p.n.e. Powstanie Spartakusa Powstanie Spartakusa (III Wojna Służyła) było największym zrywem niewolników w historii starożytnego Rzymu, trwającym od 73 do 71 r. p.n.e.
  2. 31p.n.e. Bitwa pod Akcjum Bitwa pod Akcjum, stoczona 2 września 31 roku p.n.e., była decydującym starciem morskim między Oktawianem a Markiem Antoniuszem i Kleopatrą.
  3. 30p.n.e. Śmierć Kleopatry Kleopatra VII była ostatnią królową Egiptu z dynastii Ptolemeuszy.
I-IIIwiek
  1. 70 Oblężenie Jerozolimy W roku 70 naszej ery, serce żydowskiego świata, Jerozolima, stało się areną jednego z najbardziej dramatycznych oblężeń w historii starożytności.
  2. 150 Początki piśmiennictwa runicznego Runy to najstarsze pismo ludów germańskich, używane od około 150 r. n.e. do celów komunikacyjnych i magicznych.
  3. 235 Kryzys III wieku Kryzys III wieku (235-284 n.e.) to okres chaosu w Cesarstwie Rzymskim, charakteryzujący się częstymi zmianami cesarzy i zagrożeniem granic.
IVwiek
  1. 31313 lutego Edykt mediolański Edykt mediolański z 313 roku n.e. zapewnił wolność wyznania chrześcijanom i innym religiom w Cesarstwie Rzymskim, kończąc prześladowania.
  2. 31330 kwietnia Konstantyn Wielki Konstantyn I Wielki, panujący od 306 do 337 roku n.e., zrewolucjonizował Cesarstwo Rzymskie i chrześcijaństwo.
  3. 32519 czerwca Nicejskie wyznanie wiary Nicejskie wyznanie wiary to fundamentalny dokument doktrynalny chrześcijaństwa, ogłoszony 19 czerwca 325 roku podczas obrad I Soboru Nicejskiego.
II

Fakty do zapamiętania

Karty z katalogu: kiedy, gdzie, kto

3200 p.n.e.Wynalezienie pisma klinowego

Kiedy
Pismo klinowe było aktywnie używane od wczesnej epoki brązu (około XXXI wieku p.n.e.) do I wieku n.e....
Gdzie
Pierwotnie opracowane w południowej Mezopotamii (współczesny Irak), w mieście Uruk...
Wynik
Umożliwiło rozwój administracji, gospodarki, prawa, literatury i nauki...

1274 p.n.e.Bitwa pod Kadesz

Kiedy
Bitwa miała miejsce w 1274 roku p.n.e., w piątym roku panowania faraona Ramzesa II.
Gdzie
Starcie rozegrało się pod Kadesz, miastem położonym nad rzeką Orontes, w pobliżu jeziora Homs...
Kto
Głównymi stronami konfliktu były wojska egipskiego Nowego Państwa pod wodzą faraona Ramzesa II oraz armia Hetytów dowodzona przez...

1200 p.n.e.Utworzenie Królestwa Izraela

Kiedy
Proces formowania się królestwa przypada na okres od XI do X wieku p.n.e., z kulminacją w X wieku p.n.e.
Gdzie
Południowy Lewant, obszar znany jako Ziemia Izraela, obejmujący tereny dzisiejszego Izraela i Palestyny.
Kto
Główne postacie to biblijni królowie: Saul, Dawid i Salomon, a także poszczególne plemiona izraelskie.

722 p.n.e.Panowanie Sargonidów

Kiedy
Dynastia Sargonidów panowała od 722 p.n.e. (wstąpienie Sargona II) do 609 p.n.e. (upadek Asyrii).
Gdzie
Imperium Nowoasyryjskie, obejmujące starożytny Bliski Wschód, wschodni region Morza Śródziemnego, Azję Mniejszą...
Kto
Główni władcy to Sargon II, Sennacheryb, Asarhaddon i Aszurbanipal.

594 p.n.e.Reformy Solona w Atenach

Kiedy
Solon urodził się około 638 p.n.e. i zmarł około 558 p.n.e. Jego kluczowe reformy miały miejsce po objęciu urzędu archonta...
Gdzie
Działał głównie w Atenach i Attyce, a także odegrał ważną rolę w konflikcie o wyspę Salaminę.
Kto
Główną postacią jest Solon, ateński ustawodawca, poeta i filozof, uznawany za jednego z Siedmiu Mędrców Grecji.

490 p.n.e.Bitwa pod Maratonem

Kiedy
Bitwa miała miejsce 10 lub 12 września 490 p.n.e.
Gdzie
Rozegrała się pod małą miejscowością Maraton, we wschodniej Attyce, regionie należącym do Aten.
Kto
Strona grecka: Głównie wojska ateńskie (około 10 tys. ludzi) oraz wspierający ich Platejczycy (około tysiąca).

480 p.n.e.Bitwa pod Salaminą

Kiedy
480 rok p.n.e.
Gdzie
Cieśnina między lądem stałym a wyspą Salamina w Zatoce Sarońskiej, niedaleko Aten.
Wynik
Zwycięstwo znacznie mniej licznych Greków.

480 p.n.e.Bitwa pod Termopilami

Kiedy
Sierpień 480 roku p.n.e.
Gdzie
Wąski przesmyk Termopile w Grecji, między górami Kallidromos a Zatoką Maliakos.
Kto
Wojska greckie, dowodzone przez spartańskiego króla Leonidasa, w skład których wchodzili Spartanie, Tespijczycy, Tebańczycy...

387 p.n.e.Akademia Platońska

Kiedy
Akademia Platońska została założona około 387 p.n.e. przez Platona.
Gdzie
W Atenach, w Grecji, na obszarze dawnego świętego gaju oliwnego, około 1,5 km na północ od bram Dipylon.
Wynik
Akademia stała się pierwszą instytucją szkolnictwa wyższego na Zachodzie, kształtując rozwój filozofii...
Pokaż wszystkie karty (18)

300 p.n.e.Biblioteka Aleksandryjska

Kiedy
Od III wieku p.n.e. do IV wieku n.e. (z różnym stopniem aktywności i znaczenia).
Gdzie
Aleksandria, Egipt ptolemejski.
Kto
Główni fundatorzy i patroni: dynastia Ptolemeuszy (zwłaszcza Ptolemeusz I Soter i Ptolemeusz II Filadelfos).

216 p.n.e.Bitwa pod Kannami

Kiedy
2 sierpnia 216 r. p.n.e.
Gdzie
W pobliżu miejscowości Kanny (łac. Cannae) w Apulii, na południu Italii.
Kto
Armia Kartaginy pod dowództwem Hannibala kontra znacznie liczniejsza armia Republiki Rzymskiej dowodzona przez konsulów Lucjusza...

73 p.n.e.Powstanie Spartakusa

Kiedy
Powstanie Spartakusa trwało od 73 p.n.e. do 71 p.n.e.
Gdzie
Wydarzenia rozgrywały się na Półwyspie Apenińskim, w tym w Kampanii, Apulii i na południu Italii.
Wynik
Powstanie zostało brutalnie stłumione, a jego przywódcy zginęli.

31 p.n.e.Bitwa pod Akcjum

Kiedy
Bitwa rozegrała się 2 września 31 roku p.n.e.
Gdzie
U wejścia do Zatoki Ambrakijskiej, w pobliżu przylądka Akcjum, na Morzu Jońskim (współczesna Grecja).

30 p.n.e.Śmierć Kleopatry

Kiedy
30 rok p.n.e. (śmierć Kleopatry i włączenie Egiptu do Rzymu).
Gdzie
Egipt, głównie Aleksandria.
Kto
Kleopatra VII (ostatnia królowa Egiptu), Oktawian (przyszły cesarz August), Marek Antoniusz (rzymski wódz i kochanek Kleopatry).

150Początki piśmiennictwa runicznego

Kiedy
Najwcześniejsze pewne inskrypcje runiczne datowane są na około 150 rok n.e....
Gdzie
Runy były używane przez ludy germańskie w całej Europie Północnej, w tym w Skandynawii, Anglii, Niemczech...
Wynik
Runy stanowiły kluczowy system pisma dla języków germańskich przez wiele stuleci...

235Kryzys III wieku

Kiedy
Kryzys III wieku trwał od 235 roku (zamordowanie cesarza Aleksandra Sewera) do 284 roku (objęcie władzy przez Dioklecjana).
Gdzie
Wydarzenia objęły całe Cesarstwo Rzymskie, ze szczególnym uwzględnieniem prowincji granicznych...
Wynik
Kryzys zakończył erę pryncypatu i zapoczątkował dominat, czyli rządy absolutne.

313Edykt mediolański

Kiedy
Porozumienie, znane współcześnie jako Edykt mediolański, zostało zawarte 13 lutego 313 roku n.e. List Licyniusza...
Gdzie
Spotkanie cesarzy odbyło się w Mediolanie (wówczas Mediolanum), a list Licyniusza został ogłoszony w Nikomedii, stolicy Bitynii.
Kto
Głównymi stronami byli cesarz zachodniej części imperium Konstantyn I Wielki oraz cesarz Licyniusz...

313Konstantyn Wielki

Kiedy
Konstantyn I Wielki panował jako cesarz rzymski od 306 do 337 roku n.e. Urodził się 27 lutego 272 roku, a zmarł 22 maja 337 roku.
Gdzie
Urodził się w Naissus (obecnie Niš, Serbia), w prowincji Mezja Górna.
Kto
Główną postacią jest Konstantyn I Wielki, syn oficera armii rzymskiej Flaviusa Constantiusa i Heleny.
III

Fiszki

Odpowiedz w myślach, potem odwróć kartę

IV

Sprawdź się

92 pytania z tego rozdziału