Rozdział II · Historia powszechna
Koronacja Karola Wielkiego, fresk z pracowni Rafaela w Muzeach Watykańskich. Fot. Gary Todd from Xinzheng, China, Public domain / Wikimedia Commons · z artykułu Koronacja Karola Wielkiego Średniowiecze
476-1492Państwa barbarzyńskie, Bizancjum, krucjaty, spór cesarstwa z papiestwem. W rozdziale: 32 tematy w kalendarium, fakty do zapamiętania, fiszki i quiz.
I
Kalendarium
Najważniejsze wydarzenia rozdziału po kolei
V-VIIIwiek
-
49625 grudnia
Chrzest Chlodwiga I
Chrzest Chlodwiga I, tradycyjnie datowany na 496 rok, był kluczowym momentem dla zjednoczenia Franków i powstania królestwa Franków.
-
527
Rozkwit Bizancjum
Cesarstwo Bizantyńskie, kontynuacja potęgi Rzymu, wykształciło unikalną tożsamość kulturową.
-
73225 października
Bitwa pod Poitiers
Bitwa pod Poitiers w 732 roku była decydującym starciem między wojskami frankijskimi a armią Umajjadów.
-
80025 grudnia
Koronacja Karola Wielkiego
Koronacja Karola Wielkiego na cesarza w Rzymie w 800 roku była przełomowym wydarzeniem.
Xwiek
-
910
Reforma kluniacka
Opactwo w Cluny, założone w 910 roku, stało się duchowym i intelektualnym centrum średniowiecznej Europy, inicjując reformy monastyczne.
-
9622 lutego
Koronacja Ottona I
Koronacja Ottona I na cesarza rzymskiego 2 lutego 962 roku w Rzymie zapoczątkowała Święte Cesarstwo Rzymskie i zdefiniowała relacje między władzą świecką a duchowną.
-
988
Chrzest Rusi Kijowskiej
Chrystianizacja Rusi Kijowskiej w 988 roku, zainicjowana przez Włodzimierza I Wielkiego, była kluczowym momentem w historii wschodnich Słowian, kształtującym ich tożsamość prawosławną.
-
100025 grudnia
Koronacja Stefana I Świętego
Koronacja Stefana I Świętego w 1000/1001 roku zapoczątkowała chrześcijańskie Królestwo Węgier, kończąc epokę plemiennych wodzów.
XIwiek
-
1020
Dynastia Habsburgów
Dynastia Habsburgów rządziła Europą przez ponad sześć wieków, tworząc jedno z największych imperiów w historii.
-
1020
Szkoła w Chartres
W okresie, który historycy określają mianem pełnego średniowiecza, a dokładniej w przełomowych wiekach XI i XII, Europa Zachodnia doświadczyła niezwykłego ożywienia intelektualnego.
-
106614 października
Bitwa pod Hastings
Bitwa pod Hastings w 1066 roku była decydującym starciem między wojskami anglosaskimi a Normanami, które zmieniło bieg historii Anglii.
-
106625 grudnia
Koronacja Wilhelma Zdobywcy
Wilhelm Zdobywca, mimo nieślubnego pochodzenia, zdołał przejąć władzę w Normandii i przygotować się do podboju Anglii.
-
1075
Spór o inwestyturę
Spór o inwestyturę (1075-1124) był konfliktem między papiestwem a cesarstwem o prawo do mianowania duchownych, kluczowym dla kształtu władzy w średniowiecznej Europie.
-
109527 listopada
Krucjaty
Krucjaty to seria wypraw militarnych inicjowanych przez papiestwo w latach 1095-1291, głównie w celu odzyskania Ziemi Świętej.
-
109915 lipca
Zdobycie Jerozolimy
Zdobycie Jerozolimy 15 lipca 1099 roku zakończyło I wyprawę krzyżową, prowadząc do utworzenia Królestwa Jerozolimskiego.
XIIwiek
-
1118
Założenie zakonu templariuszy
Templariusze, czyli Zakon Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona, zostali założeni w 1118 roku w Jerozolimie w celu ochrony pielgrzymów.
-
112223 września
Konkordat wormacki
Konkordat wormacki z 1122 roku zakończył długotrwały spór o inwestyturę między papiestwem a cesarstwem.
-
1191
Hohenzollernowie
Dynastia Hohenzollernów wywodzi się ze skromnych hrabiów szwabskich.
XIIIwiek
-
120412 kwietnia
Oblężenie Konstantynopola
IV krucjata, zamiast do Ziemi Świętej, skierowała się na Konstantynopol w kwietniu 1204 roku, co było bezprecedensowym aktem w historii chrześcijaństwa.
-
122725 sierpnia
Śmierć Czyngis-chana
Czyngis-chan, urodzony jako Temudżyn, zjednoczył plemiona mongolskie, tworząc jedno z największych imperiów w historii.
-
1299
Założenie Imperium Osmańskiego
Imperium Osmańskie, istniejące od XIII do początku XX wieku, było potęgą globalną o bogatym dziedzictwie.
XIVwiek
-
1346
Czarna śmierć
Czarna Śmierć, pandemia dżumy, zdziesiątkowała Europę w latach 1346-1352, zabijając od 30% do 60% populacji.
-
136823 stycznia
Początek dynastii Ming
Dynastia Ming, założona przez chłopa i mnicha Zhu Yuanzhanga, zakończyła rządy mongolskiej dynastii Yuan w Chinach.
-
137820 września
Wielka schizma zachodnia
Wielka Schizma Zachodnia (1378-1417) to okres, w którym Kościół katolicki miał jednocześnie trzech papieży.
-
139713 lipca
Unia kalmarska
Unia kalmarska, sojusz Danii, Szwecji i Norwegii (1397-1523), miała na celu dominację w regionie Bałtyku i przeciwdziałanie wpływom Ligi Hanzeatyckiej.
-
1400
Narodziny renesansu we Włoszech
Intelektualną podstawą Renesansu był humanizm, który czerpał inspirację z rzymskiej koncepcji humanitas oraz z ponownego odkrycia klasycznej filozofii greckiej.
XVwiek
-
141525 października
Bitwa pod Azincourt
Bitwa pod Azincourt, stoczona 25 października 1415 roku, była decydującym zwycięstwem Anglii nad liczniejszą armią francuską, zmieniając bieg Wojny Stuletniej.
-
141930 lipca
Wojny husyckie
Wojny husyckie (1419-1434) były konfliktem religijnym i społecznym w Europie Środkowej, wywołanym przez śmierć Jana Husa.
-
1450
Wynalezienie druku
Johannes Gutenberg zrewolucjonizował produkcję książek w XV wieku, wprowadzając ruchomą czcionkę i prasę drukarską w Moguncji.
-
145329 maja
Upadek Konstantynopola
Upadek Konstantynopola w 1453 roku oznaczał koniec Cesarstwa Bizantyńskiego, trwającego ponad tysiąc lat.
-
1455
Wojna Dwóch Róż
Wojna Dwóch Róż to seria wojen domowych o tron Anglii, toczonych z przerwami w latach 1455-1487 między Lancasterami a Yorkami.
-
148522 sierpnia
Dynastia Tudorów
Dynastia Tudorów panowała w Anglii od 1485 do 1603 roku, trwając ponad sto lat.
II
Fakty do zapamiętania
Karty z katalogu: kiedy, gdzie, kto
496Chrzest Chlodwiga I
- Kiedy
- Chrzest Chlodwiga I, wraz z ponad trzema tysiącami Franków.
- Gdzie
- Prawdopodobnie w Reims, z rąk biskupa Remigiusza.
- Wynik
- Przyjęcie katolicyzmu przez Chlodwiga I doprowadziło do szerokich konwersji wśród Franków i zjednoczenia religijnego...
732Bitwa pod Poitiers
- Kiedy
- 25 października 732 roku.
- Gdzie
- Między Poitiers a Tours, prawdopodobnie w pobliżu Cenon-sur-Vienne, na terenie dzisiejszej Francji.
- Kto
- Armia frankijska pod wodzą majordoma Karola Młota i księcia Akwitanii Odona kontra armia arabska pod wodzą Abd ar-Rahmana.
800Koronacja Karola Wielkiego
- Kiedy
- 25 grudnia 800 roku.
- Gdzie
- Rzym, Bazylika Świętego Piotra.
- Kto
- Papież Leon III koronował Karola Wielkiego, króla Franków, na Cesarza Rzymian.
910Reforma kluniacka
- Kiedy
- Opactwo benedyktynów w Cluny zostało założone w 910 roku.
- Gdzie
- W miejscowości Cluny, w środkowo-wschodniej Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté, w departamencie Saona i Loara...
- Wynik
- Cluny stało się centrum reformy monastycznej, która odnowiła życie zakonne i wpłynęła na moralność duchowieństwa oraz strukturę...
962Koronacja Ottona I
- Kiedy
- 2 lutego 962 roku.
- Gdzie
- Rzym, Italia.
- Kto
- Otton I Wielki, król Franków Wschodnich, koronowany przez papieża Jana XII.
988Chrzest Rusi Kijowskiej
- Kiedy
- Tradycyjnie przyjmuje się, że ostateczna chrystianizacja Rusi Kijowskiej nastąpiła około 988 roku...
- Gdzie
- Kluczowe wydarzenia miały miejsce w Chersonezie (Korsuniu) na Krymie, gdzie Włodzimierz przyjął chrzest, oraz w Kijowie...
- Kto
- Głównymi postaciami byli Włodzimierz I Wielki, książę kijowski...
1000Koronacja Stefana I Świętego
- Kiedy
- Koronacja Stefana I odbyła się 25 grudnia 1000 roku lub 1 stycznia 1001 roku.
- Gdzie
- Urodził się w Esztergomie.
1020Szkoła w Chartres
- Kiedy
- Szkoła istniała od VI wieku, ale jej rozkwit przypada na XI i XII wiek, ze szczytem w pierwszej połowie XII wieku.
- Gdzie
- W Katedrze w Chartres na terenie ówczesnego Królestwa Francji.
- Kto
- Do kluczowych postaci związanych ze szkołą należeli biskup Fulbert...
1066Bitwa pod Hastings
- Kiedy
- Bitwa pod Hastings stoczyła się 14 października 1066 roku.
- Gdzie
- Starcie miało miejsce na wzgórzu w pobliżu dzisiejszej osady Battle w Susseksie, niedaleko portowego miasta Hastings.
Pokaż wszystkie karty (26)
1066Koronacja Wilhelma Zdobywcy
- Kiedy
- Koronacja Wilhelma na króla Anglii nastąpiła 25 grudnia 1066 roku.
- Gdzie
- Wydarzenie miało miejsce w Londynie, w opactwie Westminsterskim.
- Kto
- Głównymi stronami konfliktu o tron Anglii byli Wilhelm Zdobywca (książę Normandii) oraz Harold Godwinson (anglosaski możnowładca).
1075Spór o inwestyturę
- Kiedy
- Spór o inwestyturę trwał od 1075 do 1124 roku n.e. Główna faza konfliktu między papieżem Grzegorzem VII a cesarzem Henrykiem IV...
- Gdzie
- Głównym teatrem wydarzeń było Święte Cesarstwo Rzymskie...
- Kto
- Głównymi stronami konfliktu byli papieże...
1095Krucjaty
- Kiedy
- Krucjaty, jako seria kampanii militarnych inicjowanych przez papiestwo, trwały od 1095 do 1291 roku.
- Gdzie
- Głównym celem była Ziemia Święta, zwłaszcza Jerozolima, ale kampanie obejmowały także Cesarstwo Bizantyjskie, Egipt, Tunis...
1099Zdobycie Jerozolimy
- Kiedy
- Oblężenie Jerozolimy trwało od 7 czerwca do 15 lipca 1099 roku.
- Gdzie
- Jerozolima, miasto o kluczowym znaczeniu religijnym dla chrześcijan, muzułmanów i Żydów.
- Kto
- Krzyżowcy: Siły I wyprawy krzyżowej, dowodzone m.in. przez Gotfryda z Bouillon, Rajmunda IV z Tuluzy...
1118Założenie zakonu templariuszy
- Kiedy
- Zakon został założony w 1118 roku (lub 1119/1120, według niektórych historyków) i istniał przez prawie dwa stulecia...
- Gdzie
- Początkowo w Jerozolimie, na Wzgórzu Świątynnym, w zaadaptowanym meczecie Al-Aksa.
1122Konkordat wormacki
- Kiedy
- Konkordat wormacki został podpisany 23 września 1122 roku.
- Gdzie
- Porozumienie zawarto w niemieckim mieście Worms.
- Wynik
- Konkordat zakończył trwający od połowy XI wieku spór o inwestyturę...
1191Hohenzollernowie
- Kiedy
- Od XI wieku do XX wieku (panowanie cesarskie zakończone w 1918 roku, rumuńska linia panowała do 1947 roku).
- Gdzie
- Początkowo w Szwabii (dzisiejsza Badenia-Wirtembergia), następnie w Brandenburgii, Prusach...
- Kto
- Dynastia Hohenzollernów, wywodząca się ze Szwabii.
1204Oblężenie Konstantynopola
- Kiedy
- Oblężenie i zdobycie Konstantynopola miało miejsce 12-13 kwietnia 1204 roku.
- Gdzie
- W Konstantynopolu, stolicy Cesarstwa Bizantyńskiego, położonym na styku Europy i Azji.
- Kto
- Głównymi stronami byli krzyżowcy IV krucjaty (rycerze z Europy Zachodniej, głównie z Francji i Flandrii) oraz Wenecjanie...
1299Założenie Imperium Osmańskiego
- Kiedy
- Imperium Osmańskie istniało od końca XIII wieku (około 1299 roku) do 1922 roku.
- Gdzie
- Początkowo w północno-zachodniej Anatolii (dzisiejsza Turcja), rozszerzyło się na Bałkany, Bliski Wschód...
- Kto
- Założycielem był Osman I, turkmeński wódz plemienny.
1346Czarna śmierć
- Kiedy
- Główna fala pandemii Czarnej Śmierci w Europie trwała od 1346 do 1352 roku...
- Gdzie
- Pochodzenie zarazy jest sporne, z dowodami wskazującymi na Azję Środkową, Chiny, Bliski Wschód i Europę.
- Kto
- Głównymi stronami były ludność Europy, Bliskiego Wschodu i części Azji, oraz bakteria Yersinia pestis, odpowiedzialna za dżumę.
1378Wielka schizma zachodnia
- Kiedy
- Od 20 września 1378 roku do 11 listopada 1417 roku.
- Gdzie
- Głównymi ośrodkami rywalizacji były Rzym i Awinion, a później także Piza.
- Kto
- W szczytowym momencie o tron papieski rywalizowało trzech hierarchów: papież obediencji rzymskiej (Urban VI i jego następcy)...
1397Unia kalmarska
- Kiedy
- Unia kalmarska została formalnie zawarta w 1397 roku i istniała, z przerwami, do 1523 roku...
- Gdzie
- Porozumienie zostało zawarte w Kalmarze w Szwecji.
- Kto
- Głównymi stronami były królestwa Danii, Szwecji i Norwegii.
1415Bitwa pod Azincourt
- Kiedy
- 25 października 1415 roku.
- Gdzie
- W pobliżu Azincourt (obecnie Azincourt) w północnej Francji.
- Kto
- Królestwo Anglii pod dowództwem króla Henryka V przeciwko Królestwu Francji...
1419Wojny husyckie
- Kiedy
- Wojny husyckie toczyły się w latach 1419-1434, choć ich początki sięgają egzekucji Jana Husa w 1415 roku.
- Gdzie
- Głównym teatrem działań były Czechy, ale konflikty rozlewały się także na sąsiednie tereny Europy Środkowej.
- Kto
- Husyci: Zwolennicy reform religijnych Jana Husa, podzieleni na umiarkowanych utrakwistów (kališníci) i radykalnych taborytów...
1450Wynalezienie druku
- Kiedy
- Wynalezienie ruchomej czcionki metalowej i prasy drukarskiej w Europie przypada na połowę XV wieku...
- Gdzie
- Kluczowe innowacje Johannesa Gutenberga miały miejsce w Moguncji w Europie...
1453Upadek Konstantynopola
- Kiedy
- Oblężenie trwało od 6 kwietnia do 29 maja 1453 roku.
- Gdzie
- Konstantynopol, stolica Cesarstwa Bizantyńskiego.
- Kto
- Siły Imperium Osmańskiego pod dowództwem sułtana Mehmeda II przeciwko obrońcom Konstantynopola...
1485Dynastia Tudorów
- Kiedy
- Dynastia Tudorów rządziła w Anglii (wraz z Walią) w latach 1485-1603.
- Gdzie
- Anglia i Walia.
- Wynik
- Ustanowienie i panowanie jednej z najważniejszych dynastii w historii Anglii, która rządziła krajem przez 118 lat.
III
Fiszki
Odpowiedz w myślach, potem odwróć kartę
IV
Sprawdź się
128 pytań z tego rozdziału