Rozdział IV · Historia powszechna

Wiek XIX

1815-1914

Rewolucja przemysłowa, Wiosna Ludów, zjednoczenia Niemiec i Włoch, imperializm. W rozdziale: 20 tematów w kalendarium, fakty do zapamiętania, fiszki i quiz.

Proklamowanie Cesarstwa Niemieckiego w Wersalu 18 stycznia 1871 roku, obraz Antona von Wernera. Fot. Anton von Werner, Public domain / Wikimedia Commons · z artykułu Aneksja Alzacji i Lotaryngii (1871)

Kalendarium

Najważniejsze wydarzenia rozdziału po kolei

XIXwiek

182526 grudnia Powstanie dekabrystów Powstanie dekabrystów w grudniu 1825 roku było próbą obalenia caratu i wprowadzenia konstytucji w Rosji, zainicjowaną przez liberalnych oficerów.
1845 Wielki głód w Irlandii Wielki Głód w Irlandii (1845-1852) był katastrofą spowodowaną zarazą ziemniaczaną, ubóstwem i polityką brytyjską.
184815 marca Powstanie węgierskie 1848-1849 Powstanie Węgierskie z lat 1848-1849 było walką o wolność i niepodległość, która wstrząsnęła Imperium Habsburgów.
1848 System Metternicha System Metternicha był dyplomatyczno-politycznym ładem stworzonym w Europie po upadku Napoleona Bonapartego, którego głównym architektem stał się austriacki minister spraw zagranicznych i kanclerz Klemens von Metternich.
184812 stycznia Wiosna Ludów Główne przyczyny to niezadowolenie społeczne wynikające z industrializacji, nierówności ekonomicznych i dążeń narodowowyzwoleńczych.
1850 Powstanie tajpingów Powstanie tajpingów (1850-1864/1871) było jednym z najkrwawszych konfliktów w historii, pochłaniając miliony ofiar.
18531 października Wojna krymska Wojna Krymska (1853-1856) była konfliktem, który zmienił oblicze Europy, wprowadzając nowoczesne technologie i stając się symbolem cierpienia.
18663 lipca Bitwa pod Sadową Bitwa pod Sadową (Königgrätz) 3 lipca 1866 roku była kluczowym starciem wojny prusko-austriackiej.
186615 czerwca Wojna prusko-austriacka Wojna prusko-austriacka w 1866 roku była kluczowym konfliktem, który przesądził o dominacji Prus w państwach niemieckich.
18701 września Bitwa pod Sedanem Bitwa pod Sedanem 1-2 września 1870 roku była decydującym starciem wojny francusko-pruskiej.
187118 marca Komuna Paryska Aby pojąć przyczyny rewolucyjnego wybuchu w Paryżu w 1871 roku, należy przyjrzeć się wydarzeniom poprzedzającym ten zryw.
187110 maja Aneksja Alzacji i Lotaryngii Francja utraciła Alzację i część Lotaryngii na rzecz Niemiec w 1871 roku po przegranej wojnie francusko-pruskiej.
187118 stycznia Zjednoczenie Niemiec Zjednoczenie Niemiec w latach 1866-1871 pod przewodnictwem Prus i Otto von Bismarcka doprowadziło do powstania Cesarstwa Niemieckiego.
1881 Powstanie Mahdiego Powstanie Mahdiego (1881-1899) było islamskim dżihadem w Sudanie przeciwko obcej dominacji.
1883 Reformy Bismarcka Otto von Bismarck, nazywany „Żelaznym Kanclerzem”, w latach 80. XIX wieku wprowadził w Niemczech pierwszy na świecie system obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.
188415 listopada Podział Afryki Konferencja Berlińska (1884-1885) uregulowała zasady podziału Afryki między mocarstwa europejskie, formalizując "Wyścig o Afrykę".
1898 Podział Chin na strefy wpływów Chiny, niegdyś "Imperium Środka", doświadczyły okresu "rozbioru" w XIX i na początku XX wieku.
1899 Powstanie bokserów Powstanie Bokserów (1899-1901) było zrywem antycudzoziemskim i antychrześcijańskim w Chinach pod koniec panowania dynastii Qing.

XXwiek

Fakty do zapamiętania

Karty z katalogu: kiedy, gdzie, kto

1825Powstanie dekabrystów

Kiedy: 26 grudnia 1825 roku (14 grudnia według starego stylu).
Gdzie: Petersburg, Plac Senacki, a także na Ukrainie (bunt pułku czernihowskiego).
Kto: Dekabryści: Liberalni dysydenci wojskowi i polityczni, głównie oficerowie i szlachta, zrzeszeni w tajnych stowarzyszeniach...

1845Wielki głód w Irlandii

Kiedy: Wielki Głód trwał od 1845 do 1852 roku, z najgorszym okresem w 1847 roku, zwanym „Czarnym '47”.
Gdzie: Katastrofa dotknęła całą Irlandię, ale najbardziej ucierpiały obszary zachodnie i południowe, gdzie dominował język irlandzki.
Wynik: Około miliona osób zmarło, a ponad 2 miliony wyemigrowało...

1848Powstanie węgierskie 1848-1849

Kiedy: Powstanie węgierskie trwało od 1848 do 1849 roku.
Gdzie: Wydarzenia rozgrywały się na terenie Królestwa Węgier, będącego częścią wielonarodowego Cesarstwa Austrii.
Kto: Głównymi stronami konfliktu byli: Królestwo Węgier: Rewolucyjny rząd węgierski, z Lajosem Kossuthem na czele...

1848System Metternicha

Kiedy: System funkcjonował w latach 1815-1848, od ustaleń kongresu wiedeńskiego do wybuchu rewolucji Wiosny Ludów.
Gdzie: W całej Europie, ze szczególnym uwzględnieniem Cesarstwa Austriackiego, Związku Niemieckiego...
Znaczenie: Według wielu badaczy zapewnił Europie długotrwały okres stabilności po wojnach napoleońskich...

1850Powstanie tajpingów

Kiedy: Konflikt trwał 14 lat, od wybuchu w 1850 roku do upadku Nankinu w 1864 roku.
Gdzie: Wojna toczyła się w późnych imperialnych Chinach, obejmując większość środkowych i południowych regionów...
Wynik: Dynastia Qing ostatecznie pokonała powstanie, ale zwycięstwo to przyszło kosztem znacznego osłabienia ekonomicznego i...

1853Wojna krymska

Kiedy: Wojna toczyła się w latach 1853-1856.
Gdzie: Główny teatr działań wojennych znajdował się na Półwyspie Krymskim, ale walki miały miejsce również na Kaukazie...

1866Bitwa pod Sadową

Kiedy: 3 lipca 1866 roku.
Gdzie: W pobliżu wsi Sadowa (obecnie Czechy), niedaleko miasta Hradec Králové (Königgrätz).
Wynik: Zdecydowane zwycięstwo Prus, które doprowadziło do znaczącego osłabienia pozycji Austrii w Związku Niemieckim i otworzyło Prusom...

1866Wojna prusko-austriacka

Kiedy: Wojna toczyła się w 1866 roku, od 15 czerwca do 23 sierpnia.
Gdzie: Główne działania wojenne miały miejsce w Czechach, a także na terenach państw niemieckich, takich jak Hanower...
Kto: Głównymi stronami konfliktu było Cesarstwo Austriackie oraz Królestwo Prus.

1870Bitwa pod Sedanem

Kiedy: 1-2 września 1870 roku.
Gdzie: Okręg Sedan we Francji.
Kto: Armia francuska pod dowództwem marszałka Patrice'a de Mac Mahona i cesarza Napoleona III kontra połączone armie pruskie i ich...

Pokaż wszystkie karty (17)

1871Komuna Paryska

Kiedy: Od 18 marca do 28 maja 1871 roku.
Gdzie: W Paryżu, we Francji. Była to część szerszego kontekstu powstańczych komun we Francji w latach 1870-1871.

1881Powstanie Mahdiego

Kiedy: Powstanie Mahdiego trwało od 1881 do 1899 roku.
Gdzie: Konflikt rozgrywał się głównie na terenie Sudanu.
Wynik: Powstanie doprowadziło do powstania teokratycznego Państwa Mahdystów, które istniało przez kilkanaście lat.

1883Reformy Bismarcka

Kiedy: Reformy społeczne Bismarcka były wprowadzane głównie w latach 80.
Gdzie: W nowo powstałym Cesarstwie Niemieckim, ze stolicą w Berlinie.
Wynik: Powstanie systemu, który położył podwaliny pod to, co jest powszechnie uznawane za pierwsze na świecie państwo opiekuńcze...

1884Podział Afryki

Kiedy: Konferencja berlińska odbyła się w dniach 15 listopada 1884 roku - 26 lutego 1885 roku.
Gdzie: Spotkania miały miejsce w Kancelarii Rzeszy w Berlinie, stolicy Cesarstwa Niemieckiego.
Wynik: Konferencja zakończyła się podpisaniem Aktu Generalnego z Berlina, który ustanowił ramy prawne dla tworzenia kolonii...

1898Podział Chin na strefy wpływów

Kiedy: Głównie w XIX i na początku XX wieku, ze szczególnym nasileniem od wojen opiumowych...
Gdzie: Na terytorium Chin, zwłaszcza w regionach przybrzeżnych, wzdłuż rzek i w strefach wpływów.
Wynik: Utrata suwerenności i wpływów dynastii Qing, liczne ustępstwa terytorialne i gospodarcze na rzecz mocarstw...

1899Powstanie bokserów

Kiedy: Powstanie trwało od 1899 do 1901 roku, pod koniec panowania dynastii Qing.
Gdzie: Głównie w północnych Chinach, zwłaszcza w prowincji Shandong i na Równinie Północnochińskiej, z kulminacją w Pekinie i Tianjinie.

1906Reformy Stołypina

Kiedy: Piotr Stołypin urodził się 14 kwietnia 1862 roku, pełnił funkcję premiera i ministra spraw wewnętrznych w latach 1906-1911...
Gdzie: Urodził się w Dreźnie (Królestwo Saksonii).
Wynik: Reformy Stołypina doprowadziły do znaczącego wzrostu produktywności rolnictwa i eksportu zboża, a także do boomu przemysłowego.

1908Aneksja Bośni i Hercegowiny

Kiedy: Kryzys bośniacki, znany również jako kryzys aneksji, wybuchł 6 października 1908 roku i trwał do kwietnia 1909 roku.
Gdzie: Wydarzenia miały miejsce w Europie, głównie na Bałkanach i w stolicach mocarstw europejskich.
Wynik: Kryzys zakończył się dyplomatycznym zwycięstwem Austro-Węgier, które uzyskały międzynarodowe uznanie aneksji.

III

Fiszki

Odpowiedz w myślach, potem odwróć kartę

Sprawdź się

80 pytań z tego rozdziału