Przejdź do treści
Rozdział III · Historia Polski

Rzeczpospolita Obojga Narodów

1573-1763

Wolne elekcje, wojny ze Szwecją, Rosją i Turcją, potop i odsiecz wiedeńska. W rozdziale: 13 tematów w kalendarium, fakty do zapamiętania, fiszki i quiz.

Szarża chorągwi Jana Gniewosza pod Kircholmem (1605), obraz Juliusza Kossaka. Fot. Juliusz Kossak, Public domain / Wikimedia Commons · z artykułu Bitwa pod Kircholmem
I

Kalendarium

Najważniejsze wydarzenia rozdziału po kolei

XVI-XVIIwiek
  1. 157310 maja Elekcja Walezego Polska wprowadziła unikalny system wolnej elekcji w 1573 roku, zastępując dziedziczenie tronu.
  2. 15966 października Unia brzeska Unia Brzeska była próbą zjednoczenia Kościoła Wschodniego i Zachodniego, zainicjowaną w kontekście historycznych podziałów chrześcijaństwa.
  3. 1604 Dymitriady Dymitriady to interwencje Rzeczypospolitej w państwie moskiewskim na początku XVII wieku, mające na celu osadzenie pretendentów na tronie moskiewskim.
  4. 160527 września Bitwa pod Kircholmem Bitwa pod Kircholmem (1605) była kluczowym starciem w walce o dominację nad Bałtykiem.
  5. 16104 lipca Bitwa pod Kłuszynem Bitwa pod Kłuszynem była jednym z najbardziej spektakularnych zwycięstw polskiej husarii, która pokonała kilkukrotnie liczniejszego przeciwnika.
  6. 16212 września Bitwa pod Chocimiem Bitwa pod Chocimiem w 1621 roku była kluczowym starciem między Rzeczpospolitą a Imperium Osmańskim.
  7. 1648 Powstanie Chmielnickiego Powstanie Chmielnickiego (1648-1657) było kluczowym konfliktem na wschodnich rubieżach Rzeczypospolitej, który doprowadził do powstania Hetmanatu Kozackiego.
  8. 165518 listopada Obrona Jasnej Góry Oblężenie Jasnej Góry, trwające od 18 listopada do nocy z 26 na 27 grudnia 1655 roku, stanowiło jeden z przełomowych epizodów II wojny północnej, znanej w polskiej tradycji historycznej jako potop szwedzki.
  9. 1655 Potop szwedzki Potop szwedzki (1655-1660) był niszczycielskim najazdem Szwecji na Rzeczpospolitą Obojga Narodów, będącym częścią II wojny północnej.
  10. 167218 października Traktat w Buczaczu Traktat w Buczaczu z 1672 roku był upokarzającym porozumieniem, na mocy którego Rzeczpospolita utraciła terytoria i zobowiązała się do płacenia haraczu Imperium Osmańskiemu.
  11. 16866 maja Pokój Grzymułtowskiego Traktat w Grzymułtowach z 1686 roku trwale podzielił Ukrainę wzdłuż Dniepru między Rzeczpospolitą a Carstwo Rosyjskie.
  12. 169926 stycznia Pokój w Karłowicach Traktat w Karłowicach (1699) zakończył Wielką Wojnę Turecką i oznaczał pierwszy znaczący zwrot terytorialny Imperium Osmańskiego.
XVIIIwiek
  1. 17171 lutego Sejm niemy Sejm Niemy z 1717 roku, trwający zaledwie sześć godzin, był kluczowym wydarzeniem w historii Polski, które ograniczyło władzę królewską i magnacką.
II

Fakty do zapamiętania

Karty z katalogu: kiedy, gdzie, kto

1605Bitwa pod Kircholmem

Kiedy
Bitwa rozegrała się 27 września 1605 roku.
Gdzie
Miejscem starcia był Kircholm (obecnie Salaspils na Łotwie), około 25 km na południowy wschód od Rygi.
Wynik
Bitwa zakończyła się spektakularnym zwycięstwem wojsk Rzeczypospolitej nad trzykrotnie liczniejszym przeciwnikiem.

1610Bitwa pod Kłuszynem

Kiedy
4 lipca 1610 roku.
Gdzie
Okolice wsi Kłuszyno, na drodze między Smoleńskiem a Moskwą.
Kto
Wojska Rzeczypospolitej pod dowództwem hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego przeciwko armii Carstwa Rosyjskiego...

1621Bitwa pod Chocimiem

Kiedy
Od 2 września do 9 października 1621 roku.
Gdzie
Pod Chocimiem, obecnie na terenie Ukrainy.
Kto
Rzeczpospolita Obojga Narodów (dowódca: hetman wielki litewski Jan Karol Chodkiewicz, później regimentarz Stanisław Lubomirski)...

1648Powstanie Chmielnickiego

Kiedy
Powstanie trwało od 1648 do 1657 roku, choć historycy spierają się co do dokładnej daty jego zakończenia...
Gdzie
Wydarzenia miały miejsce na wschodnich terenach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, głównie na obszarze dzisiejszej Ukrainy...

1655Obrona Jasnej Góry

Kiedy
Od 18 listopada do nocy z 26 na 27 grudnia 1655 roku (prace przygotowawcze do obrony rozpoczęto 6 sierpnia 1655 roku).
Gdzie
Ufortyfikowany klasztor paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie (współrzędne: 50.8126, 19.0974).
Wynik
Zwycięstwo obrońców Jasnej Góry; wojska szwedzkie zwinęły oblężenie i wycofały się spod klasztoru.

1672Traktat w Buczaczu

Kiedy
Traktat został podpisany 18 października 1672 roku.
Gdzie
Miejscem zawarcia porozumienia był Buczacz.
Kto
Stronami traktatu były Imperium Osmańskie oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów.

1686Pokój Grzymułtowskiego

Kiedy
6 maja 1686 roku.
Gdzie
W Moskwie, w pałacu carskim na Kremlu, podpisany przez delegatów Rzeczypospolitej i Carstwa Rosyjskiego.

1699Pokój w Karłowicach

Kiedy
Pokój w Karłowicach został podpisany 26 stycznia 1699 roku.
Gdzie
Traktat zawarto w Sremskich Karlovcach (Karłowicach), miejscowości położonej na terenie dzisiejszej Serbii...
Kto
Głównymi stronami konfliktu były Imperium Osmańskie oraz Liga Święta...

1717Sejm niemy

Kiedy
1 lutego 1717 roku.
Gdzie
W Warszawie, stolicy Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
III

Fiszki

Odpowiedz w myślach, potem odwróć kartę

IV

Sprawdź się

52 pytania z tego rozdziału